Download Dashmah Kah ? (दशमः कः ?) – NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 10 PDF from the new NCERT Class 7 Sanskrit book Deepakam (2026-27). Read the chapter online or download the free PDF. पाठ का आरम्भ एक चित्र-संवाद से होता है — अध्यापकः संस्कृत-ओलम्पियाड्-परीक्षा के प्रथम, द्वितीय, तृतीय … स्थानों के विषय में छात्रों से पूछते हैं।
Dashmah Kah ? (दशमः कः ?) PDF – Chapter 10 of Deepakam
Read the chapter online or download the PDF.
| Chapter | Download | |
|---|---|---|
| Chapter 10 PDF | Dashmah Kah ? (दशमः कः ?) | View PDF |
| Full book | NCERT Class 7 Sanskrit – Deepakam | View Book |
Read Online
What Is in Dashmah Kah ? (दशमः कः ?)? (Class 7 Sanskrit Chapter 10)
- पाठ का आरम्भ एक चित्र-संवाद से होता है — अध्यापकः संस्कृत-ओलम्पियाड्-परीक्षा के प्रथम, द्वितीय, तृतीय … स्थानों के विषय में छात्रों से पूछते हैं।
- विद्याधरः प्रथमं स्थानं प्राप्तवान्, प्रीतिः द्वितीयं, हेमलता च तृतीयं स्थानं प्राप्तवती। एकः छात्रः चतुर्थः, एका पञ्चमी तथा एका नवमी अस्ति — किन्तु दशमः कोऽपि नास्ति।
- इसी प्रसंग से अध्यापक ‘दशमस्य विषये एका कथा’ सुनाते हैं — दश बालकाः स्नानाय नदीम् अगच्छन्, नदीं तीर्त्वा पारं गताः।
- प्रत्येक गणना करने वाला बालक स्वयं को छोड़कर गिनता है, अतः नव एव मिलते हैं; वे निश्चय करते हैं कि दशमः नद्यां मग्नः और विषण्णाः तूष्णीम् अतिष्ठन्।
- एकः पथिकः आकर सबको गिनता है, दश बालकाः मिलते हैं। वह नायक से कहता है — ‘दशमः त्वम् असि’। सब प्रहृष्टाः होकर आनन्देन गृहम् अगच्छन्।
- भाषिक-तत्त्व — संख्येयशब्द (एकम्, द्वे, त्रीणि …) और पूरणशब्द (प्रथमः/प्रथमा/प्रथमम्, द्वितीयः …) का भेद; पञ्चतः आरभ्य संख्याशब्दानां त्रिषु लिङ्गेषु समानरूपाणि भवन्ति।
त्वरित पुनरावृत्ति – Dashmah Kah ? (दशमः कः ?)
| शब्दः | संस्कृत-अर्थः | हिन्दी अर्थः | पाठे प्रयोगः |
|---|---|---|---|
| तीर्त्वा | सन्तरणं कृत्वा | तैरकर | ते तीर्त्वा पारं गताः। |
| स्नानाय | स्नाननिमित्तम् | नहाने के लिए | दश बालकाः स्नानाय नदीम् अगच्छन्। |
| चिरम् | बहुकालपर्यन्तम् | देर तक | ते नदीजले चिरं स्नानम् अकुर्वन्। |
| उत्तीर्णाः | पारं गताः | पार हुए | अपि सर्वे बालकाः नदीम् उत्तीर्णाः ? |
| अपरः | अन्यः | दूसरा | अपरः अपि बालकः पुनः अगणयत्। |
| स्वम् | आत्मानम् | स्वयं को | सः आत्मानं न अगणयत्। |
| मग्नः | विलीनः | डूब गया | दशमः नद्यां मग्नः। |
| विषण्णाः | खिन्नाः | दुःखी हुए | ते विषण्णाः तूष्णीम् अतिष्ठन्। |
| तूष्णीम् | निःशब्दम् | मौन | ते विषण्णाः तूष्णीम् अतिष्ठन्। |
| पथिकः | मार्गगन्ता | यात्री | तदा कश्चित् पथिकः तत्र आगच्छत्। |
| अगणयत् | गणनां कृतवान् | गिना | पथिकः तान् अगणयत्। |
| प्रहृष्टाः | आनन्दिताः | प्रसन्न | सर्वे प्रहृष्टाः भूत्वा अकथयन्। |
| कतमः | कियत्-संख्यात्मकः | कौन-सा | कतमः बालकः नद्यां मग्नः इति निश्चयम् अकुर्वन् ? (अभ्यासः १) |
| गतसप्ताहे | पूर्वस्मिन् सप्ताहे | पिछले सप्ताह | गतसप्ताहे संस्कृत-ओलम्पियाड्-परीक्षा अभवत्। |
Old NCERT vs New – Class 7 Sanskrit
This chapter is from Deepakam, the new NCERT Class 7 Sanskrit book (NCF-SE 2023, used from 2025-26). It replaced the old book “Ruchira”, so chapter numbers and names differ from older PDFs.
Solutions and All Chapters
Answers to the exercises and the full chapter list of Deepakam:
Dashmah Kah ? (दशमः कः ?) – Overview
| Class | Class 7 |
| Subject | Sanskrit |
| Book | Deepakam – new NCERT book |
| Chapter | 10 of 13 – Dashmah Kah ? (दशमः कः ?) |
| Edition | NCERT Reprint 2026-27 |
| Session | 2026-27 |
| Free – read online or download |
Class 7 Sanskrit Chapter 10 – FAQs
Where can I download Dashmah Kah ? (दशमः कः ?) Class 7 PDF?
From the download table on this page – the chapter PDF is free, and the full book is linked too.
What is Class 7 Sanskrit Chapter 10 about?
पाठ का आरम्भ एक चित्र-संवाद से होता है — अध्यापकः संस्कृत-ओलम्पियाड्-परीक्षा के प्रथम, द्वितीय, तृतीय … स्थानों के विषय में छात्रों से पूछते हैं।
Is Dashmah Kah ? (दशमः कः ?) from the new NCERT Class 7 Sanskrit book?
Yes. It is chapter 10 of deepakam, the new NCERT Class 7 Sanskrit book for 2026-27.
Is this the latest NCERT edition for 2026-27?
Yes – the PDF is NCERT’s latest edition for the 2026-27 session.
Where are the NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 10?
Open the NCERT Solutions link above for answers to the exercise questions.