NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 10 Dashamah Kah – step-by-step answers to every exercise and in-text question of the chapter, as per the latest NCERT syllabus for 2027. Read them online or download the free question-answer PDF.
दशमः कः ? कक्षा ७ की संस्कृत पाठ्यपुस्तक दीपकम् का दशमः पाठः है। यह एक हास्यपूर्ण कथा है जो पूरणवाचक (क्रमसूचक) संख्या-शब्दों — प्रथमः, द्वितीयः … दशमः — का अभ्यास कराती है। पाठ का आरम्भ चित्र-संवाद से होता है और फिर दस बालकों की वह कथा आती है जिसमें गिनने वाला बालक स्वयं को ही गिनना भूल जाता है।
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 10 Dashamah Kah PDF
All the answers are on this page below. The PDF also explains every answer – why it is right and how to check it – so download it for revision.
| Chapter | Download | |
|---|---|---|
| Solutions PDF | Dashamah Kah | View PDF |
पाठ का हिंदी अनुवाद
भाग १ — कक्षा में संवाद (चित्रकथा)
भाग २ — दशम की कथा
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 10 Dashamah Kah – Questions and Answers
All questions of the chapter are answered below, in the order of the book – in-text questions, activities and the end-of-chapter exercises. Each answer is written the way you would write it in the exam.
पाठ्य-प्रश्नाः (चित्र-संवादः) — पृष्ठ 104दशमः पाठः — दशमः कः ?
महोदय ! वयं सर्वे भागं गृहीतवन्तः।
महोदय ! विद्याधरः प्रथमं स्थानं प्राप्तवान्।
महोदय ! सा प्रीतिः। अर्थात् — प्रीतिः द्वितीयं स्थानं प्राप्तवती।
महोदय ! तृतीयं स्थानं हेमलता प्राप्तवती।
पाठ्य-प्रश्नाः (चित्र-संवादः) — पृष्ठ 105दशमः पाठः — दशमः कः ?
आम्, अन्येऽपि छात्राः स्थानानि प्राप्तवन्तः —
- महोदय ! अहं चतुर्थः अस्मि। (एकः छात्रः चतुर्थं स्थानं प्राप्तवान्।)
- महोदय ! अहं पञ्चमी अस्मि। (एका छात्रा पञ्चमं स्थानं प्राप्तवती।)
- महोदय ! अहं नवमी अस्मि। (एका छात्रा नवमं स्थानं प्राप्तवती।)
छात्राः अवदन् — ‘दशमस्य विषये वयं न जानीमः श्रीमन् !’ (दशमं स्थानं कोऽपि न प्राप्तवान्।) तदा अध्यापकः अवदत् — ‘चिन्ता मास्तु, वयम् अद्य दशमस्य विषये एकां कथां पठामः।’
वयं शब्दार्थान् जानीमः — पृष्ठ 108शब्दार्थ-सारिणी
| शब्दः | अर्थः | हिन्दी | English | मातृभाषया अर्थं लिखन्तु |
|---|---|---|---|---|
| तीर्त्वा | सन्तरणं कृत्वा | तैरकर | Having Swum | |
| स्नानाय | स्नाननिमित्तम् | नहाने के लिए | For bathing | |
| चिरम् | बहुकालपर्यन्तम् | देर तक | For a long time | |
| उत्तीर्णाः | पारं गताः | पार हुए | Crossed over | |
| अपरः | अन्यः | दूसरा | Another | |
| स्वम् | आत्मानम् | स्वयं को | Oneself | |
| मग्नः | विलीनः | डूब गया | Drowned | |
| विषण्णाः | खिन्नाः | दुःखी हुए | Saddened | |
| तूष्णीम् | निःशब्दम् | मौन | Silent | |
| पथिकः | मार्गगन्ता | यात्री | Traveller | |
| अगणयत् | गणनां कृतवान् | गिना | Counted | |
| प्रहृष्टाः | आनन्दिताः | प्रसन्न | Delighted | |
| कतमः | कियत्-संख्यात्मकः | कौन-सा | Which one |
अन्तिम स्तम्भ में मातृभाषा (हिन्दी) में अर्थ —
| शब्दः | मातृभाषया अर्थः (हिन्दी) |
|---|---|
| तीर्त्वा | तैरकर |
| स्नानाय | नहाने के लिए |
| चिरम् | देर तक |
| उत्तीर्णाः | पार हुए |
| अपरः | दूसरा |
| स्वम् | स्वयं को |
| मग्नः | डूब गया |
| विषण्णाः | दुःखी हुए |
| तूष्णीम् | मौन (चुपचाप) |
| पथिकः | यात्री, राहगीर |
| अगणयत् | गिना |
| प्रहृष्टाः | प्रसन्न |
| कतमः | कौन-सा |
अत्र इदम् अवधेयम् — पृष्ठ 108भाषिकतत्त्वम् — पूरणवाचकशब्दाः
संख्येयशब्द (एकम्, द्वे, त्रीणि …) बताते हैं कितने; पूरणशब्द (प्रथमः, द्वितीयः, तृतीयः …) बताते हैं कौन-से क्रम पर। पूरणशब्द विशेषण हैं, इसलिए तीनों लिङ्गों में इनके रूप बनते हैं —
द्वे (२) → द्वितीयः / द्वितीया / द्वितीयम्
त्रीणि (३) → तृतीयः / तृतीया / तृतीयम्
चत्वारि (४) → चतुर्थः / चतुर्थी / चतुर्थम्
पञ्च (५) → पञ्चमः / पञ्चमी / पञ्चमम्
… दश (१०) → दशमः / दशमी / दशमम्
वयम् अभ्यासं कुर्मः — प्रश्नः १ — पृष्ठ 108–109कोष्ठकात् समीचीनम् उत्तरं चित्वा लिखन्तु
दश बालकाः स्नातुं गताः।
अतः समीचीनम् उत्तरम् = दश
दशमः बालकः नद्यां मग्नः इति निश्चयम् अकुर्वन्।
समीचीनम् उत्तरम् = दशमः
दशमः नायकः आसीत्।
अतः समीचीनम् उत्तरम् = नायकः
पथिकः सम्यक् रूपेण बालकान् गणितवान्।
समीचीनम् उत्तरम् = पथिकः
बालकाः नदीं तीर्त्वा पारं गताः।
अतः उत्तरम् अपि द्वितीयायाम् — नदीम् (नदी + द्वितीया एकवचनम्)।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — प्रश्नः २ — पृष्ठ 109पाठस्य आधारेण एकवाक्येन प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखन्तु
दश बालकाः स्नानाय नदीम् अगच्छन्।
नायकः अपृच्छत् — ‘अपि सर्वे बालकाः नदीम् उत्तीर्णाः ?’ इति।
बालकाः स्नानाय नदीम् अगच्छन्।
बालकाः निश्चयम् अकुर्वन् यत् दशमः नद्यां मग्नः।
बालकाः सर्वे मिलित्वा आनन्देन गृहम् अगच्छन्।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — प्रश्नः ३ — पृष्ठ 109पट्टिकातः उचितं विशेषणपदं योजयित्वा वाक्यानि रचयन्तु (अङ्गुलयः)
अङ्गुलयः (चित्रे हस्तः; अङ्गुलीषु क्रमसंख्या नाम च लिखितम्) —
| १. अङ्गुष्ठः | २. तर्जनी | ३. मध्यमा | ४. अनामिका | ५. कनिष्ठिका |
पट्टिका — प्रथमा | द्वितीया | तृतीया | चतुर्थी | पञ्चमी
(क) करे …………………….. अङ्गुलिः भवति तर्जनी।
करे द्वितीया अङ्गुलिः भवति तर्जनी।
‘अङ्गुलिः’ स्त्रीलिङ्गम् अस्ति → विशेषणम् अपि स्त्रीलिङ्गे = द्वितीया।
अनामिका चतुर्थी अङ्गुलिः भवति।
करे प्रथमा अङ्गुलिः भवति अङ्गुष्ठः।
(हिन्दी अर्थ — हाथ में पहली उँगली अंगूठा होती है।)
विशेषणम् = प्रथमा (‘अङ्गुलिः’ इति स्त्रीलिङ्गपदस्य विशेषणम्)।
कनिष्ठिका पञ्चमी अङ्गुलिः भवति।
करे तृतीया अङ्गुलिः भवति मध्यमा।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — प्रश्नः ४ — पृष्ठ 110पट्टिकां दृष्ट्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखन्तु (सप्ताहः)
पट्टिका — सप्ताहः
| प्रथमः दिवसः | रविवासरः |
| द्वितीयः दिवसः | सोमवासरः |
| तृतीयः दिवसः | मङ्गलवासरः |
| चतुर्थः दिवसः | बुधवासरः |
| पञ्चमः दिवसः | गुरुवासरः |
| षष्ठः दिवसः | शुक्रवासरः |
| सप्तमः दिवसः | शनिवासरः |
(क) सप्ताहस्य प्रथमः दिवसः कः ?
सप्ताहस्य प्रथमः दिवसः रविवासरः (अस्ति)।
(हिन्दी अर्थ — सप्ताह का पहला दिन रविवार है।)
सप्ताहस्य = सप्ताह + षष्ठी विभक्तिः, एकवचनम् (सम्बन्धे षष्ठी)।
सप्ताहस्य प्रथमः दिवसः रविवासरः अस्ति।
अतः उत्तरं पूरणवाचकपदेन एव — प्रथमः।
सप्ताहस्य षष्ठः दिवसः शुक्रवासरः (अस्ति)।
(हिन्दी अर्थ — सप्ताह का छठा दिन शुक्रवार है।)
सप्ताहस्य सप्तमः दिवसः शनिवासरः अस्ति।
(हिन्दी अर्थ — सप्ताह का सातवाँ दिन शनिवार है।)
सप्तमः = पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् (‘दिवसः’ इति पुंलिङ्गपदस्य विशेषणम्)।
सप्ताहस्य अन्तिमः दिवसः शनिवासरः अस्ति।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — प्रश्नः ५ — पृष्ठ 110–111वाटिकां दृष्ट्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखन्तु (भारतीय-द्वादशमासाः)
वाटिका — भारतीय-द्वादशमासाः (चित्रे द्वादश पुष्पाणि, प्रत्येकस्मिन् एकस्य मासस्य नाम; क्रमसंख्या न लिखिता)
| चैत्रः | वैशाखः | ज्येष्ठः | आषाढः | श्रावणः | भाद्रपदः |
| आश्विनः | कार्तिकः | मार्गशीर्षः | पौषः | माघः | फाल्गुनः |
(क) मासेषु पञ्चमः मासः कः ?
मासेषु पञ्चमः मासः श्रावणः (अस्ति)।
मार्गशीर्षः नवमः मासः अस्ति।
मासेषु दशमः मासः पौषः (अस्ति)।
(हिन्दी अर्थ — महीनों में दसवाँ महीना पौष है।)
क्रमः — … मार्गशीर्षः (९) → पौषः (१०) → माघः (११) → फाल्गुनः (१२)
कार्त्तिकः अष्टमः मासः अस्ति।
(हिन्दी अर्थ — कार्तिक आठवाँ महीना है।)
मासेषु अन्तिमः मासः फाल्गुनः (अस्ति)।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — प्रश्नः ६ — पृष्ठ 111मञ्जूषां पश्यन्तु, उत्तरं लिखन्तु (आङ्ग्लमासाः)
मञ्जूषा — आङ्ग्लमासाः
| जनवरी-मासः | फरवरी-मासः | मार्च-मासः | अप्रैल-मासः | मै-मासः | जून-मासः |
| जुलै-मासः | अगस्त-मासः | सितम्बर-मासः | अक्तूबर-मासः | नवम्बर-मासः | दिसम्बर-मासः |
(क) आङ्ग्लमासेषु दशमः मासः …………………………
आङ्ग्लमासेषु दशमः मासः अक्तूबर-मासः (अस्ति)।
(हिन्दी अर्थ — अंग्रेज़ी महीनों में दसवाँ महीना अक्तूबर है।)
जुलै (७) अगस्त (८) सितम्बर (९) अक्तूबर (१०) नवम्बर (११) दिसम्बर (१२)
फरवरीमासः द्वितीयः मासः अस्ति।
(हिन्दी अर्थ — फरवरी दूसरा महीना है।)
‘मासः’ पुंलिङ्गम् → विशेषणम् द्वितीयः (पुंलिङ्गे)।
आङ्ग्लमासेषु अष्टमः मासः अगस्त-मासः (अस्ति)।
(हिन्दी अर्थ — अंग्रेज़ी महीनों में आठवाँ महीना अगस्त है।)
सितम्बरमासः नवमः मासः अस्ति।
(हिन्दी अर्थ — सितम्बर नौवाँ महीना है।)
आङ्ग्लमासेषु अन्तिमः मासः दिसम्बर-मासः (अस्ति)।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — प्रश्नः ७ — पृष्ठ 111अधोलिखिते गद्यांशे अङ्कानां स्थाने संख्यावाचकशब्दान् लिखन्तु
………………………… (१) पाठशाला अस्ति। तत्र ………………………… (३) अध्यापकाः सन्ति। साहित्यकक्षायां ………………………… (२०) छात्राः सन्ति। एकस्मिन् दिने ………………………… (१) निरीक्षकः आगतवान्। तस्मिन् दिने साहित्यकक्षायां ………………………… (१५) छात्राः उपस्थिताः। ………………………… (५) अनुपस्थिताः। निरीक्षकः ………………………… (१०) शब्दान् लेखितुम् उक्तवान्। ………………………… (२) छात्रौ ………………………… (७) शब्दान् सम्यक् लिखितवन्तौ। ………………………… (१) छात्रः सर्वान् अपि ………………………… (१०) शब्दान् सम्यक् लिखितवान्। अवशिष्टाः ………………………… (१२) छात्राः ………………………… (९) शब्दान् सम्यक् लिखितवन्तः।
पूर्णः गद्यांशः इत्थम् —
एका (१) पाठशाला अस्ति। तत्र त्रयः (३) अध्यापकाः सन्ति। साहित्यकक्षायां विंशतिः (२०) छात्राः सन्ति। एकस्मिन् दिने एकः (१) निरीक्षकः आगतवान्। तस्मिन् दिने साहित्यकक्षायां पञ्चदश (१५) छात्राः उपस्थिताः। पञ्च (५) अनुपस्थिताः। निरीक्षकः दश (१०) शब्दान् लेखितुम् उक्तवान्। द्वौ (२) छात्रौ सप्त (७) शब्दान् सम्यक् लिखितवन्तौ। एकः (१) छात्रः सर्वान् अपि दश (१०) शब्दान् सम्यक् लिखितवान्। अवशिष्टाः द्वादश (१२) छात्राः नव (९) शब्दान् सम्यक् लिखितवन्तः।
योग्यताविस्तरः — पृष्ठ 112–114संख्येयशब्दाः, संख्या (एकतः शतपर्यन्तम्), संकटनाशनं श्रीगणेशस्तोत्रम्
संख्येयशब्दः बताता है ‘कितने’, और पूरणशब्दः बताता है ‘कौन-से क्रम पर’। पूरणशब्द विशेषण हैं, अतः तीनों लिङ्गों में उनके तीन रूप बनते हैं।
| संख्येयशब्दः | संख्या | पूरणशब्दः — पुं. | पूरणशब्दः — स्त्री. | पूरणशब्दः — नपुं. |
|---|---|---|---|---|
| एकम् | १ | प्रथमः | प्रथमा | प्रथमम् |
| द्वे | २ | द्वितीयः | द्वितीया | द्वितीयम् |
| त्रीणि | ३ | तृतीयः | तृतीया | तृतीयम् |
| चत्वारि | ४ | चतुर्थः | चतुर्थी | चतुर्थम् |
| पञ्च | ५ | पञ्चमः | पञ्चमी | पञ्चमम् |
| षट् | ६ | षष्ठः | षष्ठी | षष्ठम् |
| सप्त | ७ | सप्तमः | सप्तमी | सप्तमम् |
| अष्ट | ८ | अष्टमः | अष्टमी | अष्टमम् |
| नव | ९ | नवमः | नवमी | नवमम् |
| दश | १० | दशमः | दशमी | दशमम् |
| एकादश | ११ | एकादशः | एकादशी | एकादशम् |
| द्वादश | १२ | द्वादशः | द्वादशी | द्वादशम् |
| त्रयोदश | १३ | त्रयोदशः | त्रयोदशी | त्रयोदशम् |
| चतुर्दश | १४ | चतुर्दशः | चतुर्दशी | चतुर्दशम् |
| पञ्चदश | १५ | पञ्चदशः | पञ्चदशी | पञ्चदशम् |
| षोडश | १६ | षोडशः | षोडशी | षोडशम् |
| सप्तदश | १७ | सप्तदशः | सप्तदशी | सप्तदशम् |
| अष्टादश | १८ | अष्टादशः | अष्टादशी | अष्टादशम् |
| नवदश | १९ | नवदशः | नवदशी | नवदशम् |
| विंशतिः | २० | विंशः | विंशी | विंशम् |
एक से सौ तक की संस्कृत संख्याएँ —
| १–१० | शब्दः | ११–२० | शब्दः | २१–३० | शब्दः | ३१–४० | शब्दः | ४१–५० | शब्दः |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| १ | एकम् | ११ | एकादश | २१ | एकविंशतिः | ३१ | एकत्रिंशत् | ४१ | एकचत्वारिंशत् |
| २ | द्वे | १२ | द्वादश | २२ | द्वाविंशतिः | ३२ | द्वात्रिंशत् | ४२ | द्विचत्वारिंशत् |
| ३ | त्रीणि | १३ | त्रयोदश | २३ | त्रयोविंशतिः | ३३ | त्रयस्त्रिंशत् | ४३ | त्रिचत्वारिंशत् |
| ४ | चत्वारि | १४ | चतुर्दश | २४ | चतुर्विंशतिः | ३४ | चतुस्त्रिंशत् | ४४ | चतुश्चत्वारिंशत् |
| ५ | पञ्च | १५ | पञ्चदश | २५ | पञ्चविंशतिः | ३५ | पञ्चत्रिंशत् | ४५ | पञ्चचत्वारिंशत् |
| ६ | षट् | १६ | षोडश | २६ | षड्विंशतिः | ३६ | षट्त्रिंशत्* | ४६ | षट्चत्वारिंशत्* |
| ७ | सप्त | १७ | सप्तदश | २७ | सप्तविंशतिः | ३७ | सप्तत्रिंशत् | ४७ | सप्तचत्वारिंशत् |
| ८ | अष्ट | १८ | अष्टादश | २८ | अष्टाविंशतिः | ३८ | अष्टत्रिंशत् | ४८ | अष्टचत्वारिंशत् |
| ९ | नव | १९ | नवदश | २९ | नवविंशतिः | ३९ | नवत्रिंशत् | ४९ | नवचत्वारिंशत् |
| १० | दश | २० | विंशतिः | ३० | त्रिंशत् | ४० | चत्वारिंशत् | ५० | पञ्चाशत् |
| ५१–६० | शब्दः | ६१–७० | शब्दः | ७१–८० | शब्दः | ८१–९० | शब्दः | ९१–१०० | शब्दः |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ५१ | एकपञ्चाशत् | ६१ | एकषष्टिः | ७१ | एकसप्ततिः | ८१ | एकाशीतिः | ९१ | एकनवतिः |
| ५२ | द्विपञ्चाशत् | ६२ | द्विषष्टिः | ७२ | द्विसप्ततिः | ८२ | द्व्यशीतिः | ९२ | द्विनवतिः |
| ५३ | त्रिपञ्चाशत् | ६३ | त्रिषष्टिः | ७३ | त्रिसप्ततिः | ८३ | त्र्यशीतिः | ९३ | त्रिनवतिः |
| ५४ | चतुःपञ्चाशत् | ६४ | चतुष्षष्टिः | ७४ | चतुस्सप्ततिः | ८४ | चतुरशीतिः | ९४ | चतुर्णवतिः |
| ५५ | पञ्चपञ्चाशत् | ६५ | पञ्चषष्टिः | ७५ | पञ्चसप्ततिः | ८५ | पञ्चाशीतिः | ९५ | पञ्चनवतिः |
| ५६ | षट्पञ्चाशत् | ६६ | षट्षष्टिः | ७६ | षट्सप्ततिः | ८६ | षडशीतिः | ९६ | षण्णवतिः |
| ५७ | सप्तपञ्चाशत् | ६७ | सप्तषष्टिः | ७७ | सप्तसप्ततिः | ८७ | सप्ताशीतिः | ९७ | सप्तनवतिः |
| ५८ | अष्टपञ्चाशत् | ६८ | अष्टषष्टिः | ७८ | अष्टसप्ततिः | ८८ | अष्टाशीतिः | ९८ | अष्टनवतिः |
| ५९ | नवपञ्चाशत् | ६९ | नवषष्टिः | ७९ | नवसप्ततिः | ८९ | नवाशीतिः | ९९ | नवनवतिः |
| ६० | षष्टिः | ७० | सप्ततिः | ८० | अशीतिः | ९० | नवतिः | १०० | शतम् |
प्रणम्य शिरसा देवं गौरीपुत्रं विनायकम्॥
भक्तावासं स्मरेन्नित्यमायुःकामार्थसिद्धये॥१॥
प्रथमं वक्रतुण्डं च एकदन्तं द्वितीयकम्॥
तृतीयं कृष्णपिङ्गाक्षं गजवक्त्रं चतुर्थकम्॥२॥
लम्बोदरं पञ्चमं च षष्ठं विकटमेव च॥
सप्तमं विघ्नराजेन्द्रं धूम्रवर्णं तथाष्टमम्॥३॥
नवमं भालचन्द्रं च दशमं तु विनायकम्।
एकादशं गणपतिं द्वादशं तु गजाननम्॥४॥
यह स्तोत्र पढ़ने और गाने के लिए है। इसमें गणेश जी के बारह नाम पूरणवाचक शब्दों (प्रथमम्, द्वितीयकम् … द्वादशम्) के क्रम से गिनाए गए हैं —
| क्रमः | पूरणपदम् | गणेशनाम | नाम का भाव |
|---|---|---|---|
| १ | प्रथमम् | वक्रतुण्डः | टेढ़ी सूँड वाले |
| २ | द्वितीयकम् | एकदन्तः | एक दाँत वाले |
| ३ | तृतीयम् | कृष्णपिङ्गाक्षः | श्याम-भूरे नेत्रों वाले |
| ४ | चतुर्थकम् | गजवक्त्रः | हाथी के मुख वाले |
| ५ | पञ्चमम् | लम्बोदरः | बड़े उदर वाले |
| ६ | षष्ठम् | विकटः | विशाल रूप वाले |
| ७ | सप्तमम् | विघ्नराजेन्द्रः | विघ्नों के अधिपति |
| ८ | अष्टमम् | धूम्रवर्णः | धूम्र-वर्ण वाले |
| ९ | नवमम् | भालचन्द्रः | मस्तक पर चन्द्र धारण करने वाले |
| १० | दशमम् | विनायकः | श्रेष्ठ नायक |
| ११ | एकादशम् | गणपतिः | गणों के स्वामी |
| १२ | द्वादशम् | गजाननः | हाथी जैसे मुख वाले |
परियोजनाकार्यम् — पृष्ठ 114पाठानुक्रमणिका तथा संख्यापदाभ्यासः
| क्रमः | पूरणप्रत्ययान्तशब्दः | पाठस्य नाम | पृष्ठम् |
|---|---|---|---|
| १ | प्रथमः पाठः | वन्दे भारतमातरम् | 1 |
| २ | द्वितीयः पाठः | नित्यं पिबामः सुभाषितरसम् | 15 |
| ३ | तृतीयः पाठः | मित्राय नमः | 29 |
| ४ | चतुर्थः पाठः | न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम् | 39 |
| ५ | पञ्चमः पाठः | सेवा हि परमो धर्मः | 47 |
| ६ | षष्ठः पाठः | क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम् | 57 |
| ७ | सप्तमः पाठः | ईशावास्यम् इदं सर्वम् | 71 |
| ८ | अष्टमः पाठः | हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः | 85 |
| ९ | नवमः पाठः | अन्नाद् भवन्ति भूतानि | 96 |
| १० | दशमः पाठः | दशमः कः ? | 104 |
नमूना उत्तर (वाक्यरूपेण):
द्वितीयः पाठः — ‘नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्’ अस्ति।
तृतीयः पाठः — ‘मित्राय नमः’ अस्ति।
… दशमः पाठः — ‘दशमः कः ?’ अस्ति।
सारिणी (पुस्तकानुसारम्) —
| संख्या | पुंलिङ्गम् | स्त्रीलिङ्गम् | नपुंसकलिङ्गम् |
|---|---|---|---|
| १ | एकः | एका | एकम् |
| २ | द्वौ | द्वे | द्वे |
| ३ | त्रयः | तिस्रः | त्रीणि |
| ४ | चत्वारः | चतस्रः | चत्वारि |
| ५ | पञ्च | पञ्च | पञ्च |
अभ्यासार्थं नमूना-वाक्यानि (अपने वाक्य भी इसी ढंग से बनाइए) —
स्त्री. — एका बालिका, द्वे बालिके, तिस्रः नद्यः, चतस्रः लताः, पञ्च अङ्गुलयः सन्ति।
नपुं. — एकं पुस्तकम्, द्वे पुष्पे, त्रीणि फलानि, चत्वारि गृहाणि, पञ्च वस्तूनि सन्ति।
Chapter 10 of 13 – Sanskrit
- Previous: Chapter 9 Annad Bhavanti Bhutani
- Next: Chapter 11 Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah
- All chapters: NCERT Solutions Class 7 Sanskrit
Also for This Chapter
NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Chapter 10 Dashamah Kah – Overview
| Class | Class 7 |
| Subject | Sanskrit |
| Chapter | 10 – Dashamah Kah |
| Session | 2027 |
| Format | Full answers on this page + PDF |
NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Chapter 10 – FAQs
Where can I download NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Chapter 10 Dashamah Kah PDF?
Read every answer on this page, or download the free PDF from the table at the top.
Is this for the 2027 session?
Yes, it follows the latest NCERT Class 7 Sanskrit book for 2027.
How many questions are solved in NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 10?
All questions of the chapter – the in-text questions, activities and the end-of-chapter exercises.
How should I use these solutions?
Read the chapter in the NCERT book first, attempt the questions yourself, then check your answers here.