NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 11 Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah – step-by-step answers to every exercise and in-text question of the chapter, as per the latest NCERT syllabus for 2027. Read them online or download the free question-answer PDF.
एकादशः पाठः एकः संवादात्मकः गद्यपाठः अस्ति। अध्यापिका छात्रैः सह अण्डमान-द्वीपसमूहस्य विषये वार्तालापं करोति — तस्य नाम्नः इतिहासः, ‘सेल्युलर्’ कारागारः अर्थात् ‘कालापानी’, वीरसावरकरस्य बलिदानम्, तत्रत्याः जनजातयः, रमणीयाः समुद्रतटाः, जनानाम् आजीविका च। पाठान्ते ‘अण्डमान-प्रशस्तिः’ इति श्लोकाः अपि सन्ति।
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 11 Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah PDF
All the answers are on this page below. The PDF also explains every answer – why it is right and how to check it – so download it for revision.
| Chapter | Download | |
|---|---|---|
| Solutions PDF | Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah | View PDF |
पाठ का हिंदी अनुवाद
भाग १ — चित्र-संवाद (पृष्ठ 115)
भाग २ — कक्षा में संवाद (पृष्ठ 116–120)
भाग ३ — गीतम् (पृष्ठ 120)
विनायकादिस्तुतिभाजनानाम्।
स्वराष्ट्रधर्मं ननु शिक्षयन्ती
सुदर्शनीया भुवि तीर्थकल्पा॥
योग्यताविस्तरः (पृष्ठ 125)
रॉस्-द्वीपः — नेताजीसुभाषचन्द्रबोसद्वीपः
नील-द्वीपः — शहीदद्वीपः
हैवलॉक्-द्वीपः — स्वराजद्वीपः
रॉस द्वीप — नेताजी सुभाषचन्द्र बोस द्वीप
नील द्वीप — शहीद द्वीप
हैवलॉक द्वीप — स्वराज द्वीप
अण्डमान-प्रशस्तिः (योग्यताविस्तरः, पृष्ठ 126)
पुत्रः कनिष्ठः ननु भारतस्य।
सुनीलवारिश्रितस्निग्धगात्रः
द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः॥
असकृद्दर्शने योग्यमण्डमानो विराजते॥
दण्डनैर्यत्र भुक्ताभूदण्डमानो विराजते॥
लसति परमवाच्यां नीलसिन्धोस्तटस्थः।
प्रथितभुवि निकोबार्-सेल्युलर्-लोकलोके
प्रकृतिकृतिपरोऽयं राजते मेऽण्डमानः॥
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 11 Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah – Questions and Answers
All questions of the chapter are answered below, in the order of the book – in-text questions, activities and the end-of-chapter exercises. Each answer is written the way you would write it in the exam.
पाठ्य-प्रश्नाः (संवादे आगताः) — पृष्ठ 115पाठारम्भः — चित्रदर्शनम्
आम् आचार्ये ! बहु आकर्षकम् अस्ति। (एतत् चित्रं बहु आकर्षकम् अस्ति।)
चित्रे नीलः निर्मलः समुद्रः, विविधवर्णाः मत्स्याः, प्रवालशृङ्खलाः, जले सन्तरन्तौ द्वौ जनौ, तटे नारिकेलवृक्षाः च दृश्यन्ते।
नैव आचार्ये ! — इति छात्राः प्रथमम् अवदन्। ततः अध्यापिका असूचयत् — एतत् स्थानम् अस्माकं देशस्य कश्चन रमणीयः द्वीपः अस्ति, यः अण्डमान-द्वीपसमूहः इति नाम्ना ज्ञायते।
अस्य राजधानी श्रीविजयपुरम् अस्ति।
पाठ्य-प्रश्नाः (संवादे आगताः) — पृष्ठ 116अण्डमान-द्वीपसमूहः — नाम्नः इतिहासः
सूर्यांशः वदति — सत्यं महोदये ! ह्यः भवती एतस्य पाठस्य विषये सङ्केतं दत्तवती। तदा अहं गृहं गत्वा जालपुटे एतस्य अन्वेषणम् अकरवम्।
रामायणकाले अस्य द्वीपस्य नाम ‘हण्डुकमान्’ आसीत्। एषः शब्दः प्रायः ‘हनूमान्’ इति शब्दस्य परिवर्तितं रूपम्। प्रथमशताब्द्याम् अस्य नाम ‘अगादेमन्’ इति आसीत्। ततः परं ‘अङ्गादेमन्’ जातम् — इति सूर्यांशः सर्वकारस्य आधिकारिक-जालपुटे दृष्टवान्।
आम्, महती भूमिका अस्ति अस्य द्वीपस्य।
अस्य कारागारस्य अपरं नाम ‘कालापानी’ इत्यपि अस्ति।
तत् कारागारं भारतस्य स्वातन्त्र्यार्थं युद्धरतानां क्रान्तिकारिणां दमनार्थं ब्रिटिशजनैः निर्मितम् आसीत्। अतः अस्य द्वीपस्य भारतस्य स्वातन्त्र्य-इतिहासे महती भूमिका अस्ति।
पाठ्य-प्रश्नाः (संवादे आगताः) — पृष्ठ 117सेल्युलर्-कारागारः ‘कालापानी’ च
अध्यापिका असूचयत् — अस्मिन् द्वीपे ‘सेल्युलर्’ इति कारागारम् अस्ति, यस्य अपरं नाम ‘कालापानी’ इत्यपि अस्ति।
ब्रिटिशजनैः निर्मितं त्रितलात्मकम् एतत् कारागारम्।
अत्रैव महान् देशभक्तः स्वातन्त्र्यवीरः सावरकरः मातृभूमेः रक्षणाय
दश वर्षाणि यावत् कल्पनातीतं घोरं कष्टं सोढवान्।
सुरेखा वदति — ‘कालापानी’ इति शब्दं श्रुत्वा एव भीतिः भवति। अध्यापिका स्पष्टीकरोति — भारतस्य स्वातन्त्र्यार्थं युद्धरतानां क्रान्तिकारिणां दमनार्थं ब्रिटिशजनैः निर्मितम् एतत् त्रितलात्मकं कारागारम्। अत्रैव सावरकरः दश वर्षाणि यावत् घोरं कष्टं सोढवान्।
आम्, तत्र काश्चन विशिष्टाः जनजातयः निवसन्ति।
- अण्डमानी
- ओङ्गी
- जारवा
- सेण्टिनली
सर्वकारः नारिकेलस्य उद्यानानां निर्माणम् अकरोत्।
सेण्टिनली-जनजातीयाः समाजात् दूरे तिष्ठन्ति; तेषां जनसंख्या अपि स्वल्पा एव।
पाठ्य-प्रश्नाः (संवादे आगताः) — पृष्ठ 118भ्रमणस्थानानि
अत्र भ्रमणाय महात्मगान्धि-मरीन-राष्ट्रियम् उद्यानम्, नॉर्थ-बे-द्वीपम्, समुद्रिका-नौसेना-समुद्रीय-सङ्ग्रहालयः, कालापत्थर-तटम्, विजयनगर-तटं च विशिष्टानि स्थानानि सन्ति। भारतस्य समुद्रतटेषु राधानगर-तटस्य अत्यन्तं विशिष्टं स्थानम् अस्ति।
राजर्षिः वदति — आम् महोदये ! अहं वक्तुम् इच्छामि। अहम् एकदा पित्रा सह भ्रमणाय तत्र अगच्छम्। वयं तत्र सर्वत्र प्रकृतेः हारित्यं नीलसमुद्रं च दृष्टवन्तः।
पाठ्य-प्रश्नाः (संवादे आगताः) — पृष्ठ 119स्वराजद्वीपः — जलगतिविधयः
राजर्षिः अवदत् — “न स्मरामि महोदये !” ततः अध्यापिका स्वराजद्वीपस्य विषये अकथयत्।
सिन्धुतलविहारं, स्कूबाडाइविङ्ग्, स्नॉर्कलिङ्ग् इत्यादयः विविधाः गतिविधयः चलन्ति।
समुद्रस्य अन्तर्भागः विविधवर्णैः मत्स्यैः, कच्छपैः, अन्यैः जलचरैः,
प्रवालशृङ्खलाभिः च अलङ्कृतः इव दृश्यते।
पाठ्य-प्रश्नाः (संवादे आगताः) — पृष्ठ 120आजीविका, गीतम् च
तत्र मुक्तामालाः, शुक्तिशिल्पानि, नारिकेल-शिल्पानि, उपस्कराः च इत्यादीनाम् उत्पादनेन वाणिज्येन च तेषाम् आजीविका चलति। केचन कृषिकार्येण मत्स्यव्यापारेण च जीविकां निर्वहन्ति।
वयं शब्दार्थान् जानीमः — पृष्ठ 121शब्दः / अर्थः / हिन्दी / English / मातृभाषया अर्थं लिखन्तु (पुस्तकस्य अन्तिमः स्तम्भः)
अन्तिमः स्तम्भः प्रत्येकः छात्रः स्वमातृभाषया पूरयेत्। यस्य मातृभाषा हिन्दी, सः हिन्दी-स्तम्भस्य अर्थान् लिखेत्।
नमूना उत्तर (मातृभाषा = बाङ्ला): द्वीपः — দ্বীপ; कारागारम् — কারাগার; कच्छपः — কচ্ছপ; नारिकेलम् — নারকেল।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — पृष्ठ 122प्रश्नाः १–३ (मेलनम्, पूर्णवाक्येन उत्तरम्, रिक्तस्थानपूर्तिः)
| क | ख |
|---|---|
| हान्दुमान् | एलीफेण्टा |
| कालापानी | श्वेतरेणुः |
| जारवा | सावरकरः |
| स्वराजद्वीपः | सेल्यूलरकारागारः |
| राधानगरतटः | जनजातिः |
| स्वातन्त्र्यवीरः | अण्डमानः |
पुस्तके प्रथमं मेलनम् उदाहरणरूपेण दत्तम् अस्ति — हान्दुमान् → अण्डमानः। शेषाणि एवं मेलनीयानि —
| क | → | ख | कारणम् |
|---|---|---|---|
| हान्दुमान् | → | अण्डमानः | रामायणकाले अण्डमानस्य नाम (उदाहरणम्) |
| कालापानी | → | सेल्यूलरकारागारः | सेल्युलर्-कारागारस्य अपरं नाम ‘कालापानी’ |
| जारवा | → | जनजातिः | जारवा इति अण्डमानस्य एका जनजातिः |
| स्वराजद्वीपः | → | एलीफेण्टा | एलीफेण्टा-तटः स्वराजद्वीपे अस्ति |
| राधानगरतटः | → | श्वेतरेणुः | राधानगर-तटे श्वेतरेणुः प्रसिद्धः |
| स्वातन्त्र्यवीरः | → | सावरकरः | स्वातन्त्र्यवीरः इति सावरकरस्य विशेषणम् |
रामायणकाले अण्डमानद्वीपस्य नाम ‘हण्डुकमान्’ आसीत्।
स्वातन्त्र्यवीरः सावरकरः दश वर्षाणि यावत् कष्टं सोढवान्।
दश वर्षाणि यावत् कल्पनातीतं घोरं कष्टं सोढवान्।
अण्डमानद्वीपे अण्डमानी, ओङ्गी, जारवा, सेण्टिनली इत्यादयः विशिष्टाः जनजातयः निवसन्ति।
सर्वकारः नारिकेलस्य उद्यानानां निर्माणम् अकरोत्।
सेण्टिनली-जनजातीयाः समाजात् दूरे तिष्ठन्ति।
अण्डमानद्वीपे जनाः मुक्तामालानां, शुक्तिशिल्पानां, नारिकेल-शिल्पानाम्, उपस्कराणां च उत्पादनं वाणिज्यं च कुर्वन्ति। केचन जनाः कृषिकार्येण मत्स्यव्यापारेण च जीविकां निर्वहन्ति।
→ उत्पादनेन वाणिज्येन च आजीविका चलति।
अन्ये → कृषिकार्येण मत्स्यव्यापारेण च जीविकां निर्वहन्ति।
अन्ते सर्वे मिलित्वा ‘हुतात्मनां पूततपःस्थलीयम्…’ इति श्लोकं गायन्ति।
विनायकादिस्तुतिभाजनानाम्।
स्वराष्ट्रधर्मं ननु शिक्षयन्ती
सुदर्शनीया भुवि तीर्थकल्पा॥
अण्डमानद्वीपस्य राजधानी श्रीविजयपुरम् अस्ति।
सूर्यांशः गृहं गत्वा जालपुटे अण्डमानस्य अन्वेषणम् अकरोत्।
प्रथमशताब्द्याम् अस्य नाम ‘अगादेमन्’ इति आसीत्।
अस्मिन् द्वीपे ‘सेल्युलर्’ इति कारागारम् अस्ति।
वयं स्वातन्त्र्यवीराणां बलिदानेन (एव) सुखेन जीवामः।
“अहो ! धन्याः ते स्वातन्त्र्यवीराः। तेषां बलिदानेन एव वयं सुखेन जीवामः।”
कालापानी ‘यूनेस्को’-संस्थायाः वैश्विकसम्पदः सूच्यां संरक्षितम्।
कृषिकार्येण मत्स्यव्यापारेण च जीविकां निर्वहन्ति।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — पृष्ठ 123प्रश्नाः ४–६ (विशेषण-विशेष्य-मेलनम्, विशेष्यपदचयनम्, सर्वनामविशेषणपदानि)
| विशेषणम् | विशेष्यम् | विशेषणम् | विशेष्यम् | |
|---|---|---|---|---|
| (क) | नीलम् | समुद्रतटेषु | नीलं | समुद्रम् |
| (ख) | सुन्दरतमेषु | आपणे | ………. | ………. |
| (ग) | स्वीयाः | समुद्रम् | ………. | ………. |
| (घ) | विविधवर्णाः | रीतिपरम्पराः | ………. | ………. |
| (ङ) | स्थानीये | स्थानम् | ………. | ………. |
| (च) | प्रथमम् | मत्स्याः | ………. | ………. |
विशेषणं विशेष्यस्य लिङ्गं, विभक्तिं, वचनं च अनुसरति — अतः मेलनम् एवम् —
| क्रमः | उत्तरम् (विशेषणम् + विशेष्यम्) | लिङ्गम् / विभक्तिः / वचनम् |
|---|---|---|
| (क) | नीलं समुद्रम् | पुं., द्वितीया, एक. (उदाहरणम्) |
| (ख) | सुन्दरतमेषु समुद्रतटेषु | पुं., सप्तमी, बहु. |
| (ग) | स्वीयाः रीतिपरम्पराः | स्त्री., प्रथमा, बहु. |
| (घ) | विविधवर्णाः मत्स्याः | पुं., प्रथमा, बहु. |
| (ङ) | स्थानीये आपणे | पुं., सप्तमी, एक. |
| (च) | प्रथमं स्थानम् | नपुं., प्रथमा/द्वितीया, एक. |
(क) नूतने गृहे
अतः विशेष्यम् अपि सप्तम्येकवचने नपुंसकलिङ्गे — गृहे
(ख) पवित्रं गुरुकुलम्
(ग) रक्तायां शाटिकायाम्
(घ) उत्तमानि पुस्तकानि
(ङ) सुदीर्घः मार्गः
(च) सुन्दरी युवती
(छ) उन्नतान् वृक्षान्
(ज) विशालां पाठशालाम्
(झ) स्थूलाय गजाय
(ञ) तस्य तटस्य
(क) तेषां पुष्पाणाम् उद्यानम् अस्ति।
अतः सर्वनाम अपि षष्ठीबहुवचने → तेषाम्
(ख) एषा वृद्धा आपणं गच्छति।
(ग) तस्मिन् चित्रे चन्द्रयानम् अस्ति।
(घ) सः शिक्षकः संस्कृतं पाठयति।
(ङ) ते बालकाः जलं पिबन्ति।
(च) तत् पुष्पम् आकर्षकम् अस्ति।
(छ) तेन कन्दुकेन क्रीडन्ति।
(ज) ताः शिक्षिकाः गीतं शिक्षयन्ति।
(झ) तौ मयूरौ नृत्यतः।
(ञ) तस्यै बालिकायै पुस्तकानि यच्छ।
वयम् अभ्यासं कुर्मः — पृष्ठ 124प्रश्नौ ७–८ (अव्यय-क्रियापद-चयनम्, समासरचना)
पाठात् चितानि पदानि —
| अव्ययानि (यथा — कुत्र) | क्रियापदानि (यथा — स्मरामि) |
|---|---|
| खलु, आम्, नैव, अद्य, ह्यः | पश्यन्तु, अस्ति, जानन्ति, जानीमः |
| भोः, तदा, तत्र, अत्र, ततः, परम् | इच्छामः, इच्छति, इच्छामि, प्रतिभाति |
| अहो, सत्यम्, एव, अपि, च | अकरवम्, आसीत्, सूचयतु, भवति |
| यावत्, सह, एकदा, सर्वत्र, अधुना | जीवामः, निवसन्ति, अकरोत्, तिष्ठन्ति |
| इव, प्रायः, पूर्वम्, इति, कृपया | अगच्छम्, चलन्ति, दृश्यते, चलति |
| किम्, किन्नु, अवश्यमेव | कुर्वन्ति, निर्वहन्ति, गमिष्यामः, गायामः, अस्तु |
| गत्वा, श्रुत्वा, दृष्ट्वा, मिलित्वा | दत्तवती, अन्विष्टवान्, दृष्टवान्, सोढवान्, दृष्टवन्तः |
| ज्ञातुम्, वक्तुम्, कथयितुम् |
नियमः — यत् पदं लिङ्ग-विभक्ति-वचनैः न परिवर्तते, तत् अव्ययम्। यत् पदं क्रियां (कार्यम्) वदति — लकारयुक्तं रूपम्, पाठे भूतकाले प्रयुक्तं क्तवतु-रूपम् (दत्तवती, दृष्टवान्) च — तत् क्रियापदम्।
(क) द्वीपसमूहः
(षष्ठी-तत्पुरुषः — षष्ठ्याः विभक्तेः लोपः भवति)
(ख) रामायणकाले
(ग) भारतभूमिः
(घ) उद्योगविषयः
(ङ) देशभक्तः
(च) समुद्रतलम्
योग्यताविस्तरः — पृष्ठ 125पुस्तके पठनार्थं दत्तम् — अत्र अतिरिक्त-अभ्यास-प्रश्नरूपेण (added practice): विशिष्टपदानां परिचयः, द्वीपानां नूतनानि नामानि च
- श्रीविजयपुरम् — भारतीयसर्वकारेण पोर्ट-ब्लेयर इत्यस्य नाम परिवर्त्य श्रीविजयपुरम् इति कृतम्।
- स्कूबा-डैविङ्ग् — पृष्ठे प्राणवायोः कोषं स्थापयित्वा, कोषे संलग्ननलिकया मुखनासिकाभ्यां श्वासग्रहणेन सह गभीरजले सन्तरणम्।
- स्नॉर्कलिङ्ग् — उपनेत्रं धृत्वा समुद्रजलस्य उपरि प्लवनम्।
- सिन्धु-तल-विहारः — सीवॉक् नाम्ना प्रसिद्धः। अस्मिन् गतिविधौ जनाः समुद्रस्य तलं यावत् गच्छन्ति।
- कोरल्-रीफ् — प्रवालशैलसमूहः कोरल्-रीफ्-नाम्ना ज्ञायते।
| द्वीपानां पुरातनं नाम | नूतनं नाम | हिन्दी |
|---|---|---|
| रॉस्-द्वीपः | नेताजीसुभाषचन्द्रबोसद्वीपः | रॉस द्वीप → नेताजी सुभाषचन्द्र बोस द्वीप |
| नील-द्वीपः | शहीदद्वीपः | नील द्वीप → शहीद द्वीप |
| हैवलॉक्-द्वीपः | स्वराजद्वीपः | हैवलॉक द्वीप → स्वराज द्वीप |
अण्डमान-प्रशस्तिः — पृष्ठ 126पुस्तके केवलं श्लोकाः दत्ताः — अत्र अतिरिक्त-अभ्यास-प्रश्नाः (added practice): पदच्छेदः, अन्वयः, अर्थः, भावः
पुत्रः कनिष्ठः ननु भारतस्य।
सुनीलवारिश्रितस्निग्धगात्रः
द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः॥
— अस्य श्लोकस्य पदच्छेदम् अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु।
पदच्छेदः — विभाति + अवाच्य-अम्बुधि-गर्भ-शोभी + पुत्रः + कनिष्ठः + ननु + भारतस्य। सुनील-वारि-श्रित-स्निग्ध-गात्रः + द्वीपेषु + रम्यः + द्वीपः + अण्डमानः॥
अन्वयः — ननु भारतस्य कनिष्ठः पुत्रः, अवाच्याम्बुधि-गर्भ-शोभी, सुनील-वारि-श्रित-स्निग्ध-गात्रः, द्वीपेषु रम्यः अण्डमानः द्वीपः विभाति।
असकृद्दर्शने योग्यमण्डमानो विराजते॥
— अस्य श्लोकस्य पदच्छेदम् अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु।
पदच्छेदः — राष्ट्रस्य + गौरव-स्थानम् + इतिहासे + महत्-स्थलम्। असकृत् + दर्शने + योग्यम् + अण्डमानः + विराजते॥
अन्वयः — राष्ट्रस्य गौरवस्थानम्, इतिहासे महत्स्थलम्, असकृत् दर्शने योग्यम् (एवं) अण्डमानः विराजते।
दण्डनैर्यत्र भुक्ताभूदण्डमानो विराजते॥
— अस्य श्लोकस्य पदच्छेदम् अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु।
पदच्छेदः — चण्ड-हिंसा + स्वदेश-अर्थम् + द्रोहिणाम् + खण्डनात् + पुरा। दण्डनैः + यत्र + भुक्ता + अभूत् + अण्डमानः + विराजते॥
अन्वयः — पुरा यत्र स्वदेशार्थं द्रोहिणां खण्डनात् दण्डनैः चण्डहिंसा भुक्ता अभूत्, (सः) अण्डमानः विराजते।
लसति परमवाच्यां नीलसिन्धोस्तटस्थः।
प्रथितभुवि निकोबार्-सेल्युलर्-लोकलोके
प्रकृतिकृतिपरोऽयं राजते मेऽण्डमानः॥
— अस्य श्लोकस्य पदच्छेदम् अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु।
पदच्छेदः — हरित-विपिन-रम्यैः + संवृतः + द्वीप-वृन्दैः + लसति + परम् + अवाच्याम् + नील-सिन्धोः + तट-स्थः। प्रथित-भुवि + निकोबार्-सेल्युलर्-लोक-लोके + प्रकृति-कृति-परः + अयम् + राजते + मे + अण्डमानः॥
अन्वयः — हरितविपिनरम्यैः द्वीपवृन्दैः संवृतः, परम् अवाच्यां नीलसिन्धोः तटस्थः (सन्) लसति; प्रथितभुवि निकोबार्-सेल्युलर्-लोकलोके प्रकृतिकृतिपरः अयं मे अण्डमानः राजते।
परियोजनाकार्यम् — पृष्ठ 126प्रकल्पकार्यम्
नमूना उत्तर (सङ्ग्रह-पुस्तिकायाः पृष्ठानि): प्रत्येकस्य चित्रस्य अधः संस्कृतेन शीर्षकं, ततः एकं द्वे वा वाक्ये लिखन्तु।
| चित्रम् | शीर्षकम् (संस्कृतम्) | वर्णनम् |
|---|---|---|
| सेल्युलर् कारागारः | हुतात्मनां पूततपःस्थली | त्रितलात्मकम् एतत् कारागारं ‘कालापानी’ इति नाम्ना प्रसिद्धम्। अत्र सावरकरः दश वर्षाणि कष्टं सोढवान्। |
| राधानगर-तटः | श्वेतरेणुभिः शोभितः तटः | भारतस्य समुद्रतटेषु अस्य अत्यन्तं विशिष्टं स्थानम्। अत्र नीलं निर्मलं जलं पारदर्शि समुद्रतलं च। |
| स्वराजद्वीपः | पुरातनः हैवलॉक्-द्वीपः | अत्र एलीफेण्टा-तटे सिन्धुतलविहारः, स्नॉर्कलिङ्ग् च प्रचलतः। |
| महात्मगान्धि-मरीन-राष्ट्रियम् उद्यानम् | समुद्रजीवानां शरणम् | अत्र प्रवालशृङ्खलाः, विविधवर्णाः मत्स्याः, कच्छपाः च दृश्यन्ते। |
| श्रीविजयपुरम् | अण्डमानस्य राजधानी | पूर्वम् अस्य नाम ‘पोर्ट-ब्लेयर्’ आसीत्; भारतीयसर्वकारेण नाम परिवर्तितम्। |
| कालापत्थर-तटः | कृष्णशिलाभिः युक्तः तटः | शान्तं रमणीयं च भ्रमणस्थानम्। |
| समुद्रिका-नौसेना-सङ्ग्रहालयः | समुद्रस्य कथा | अत्र समुद्रीयजीवानां, शङ्खानां, प्रवालानां च प्रदर्शनम्। |
| नॉर्थ-बे-द्वीपम् | जलक्रीडानां केन्द्रम् | अत्र स्कूबा-डैविङ्ग्, स्नॉर्कलिङ्ग् इत्यादयः गतिविधयः। |
गतवर्षे शीतावकाशे अहं पितृभ्यां सह हिमाचलप्रदेशस्य शिमला-नगरं गतवान्। वयं रात्रौ रेलयानेन प्रस्थितवन्तः। मार्गे उन्नताः पर्वताः, हरितानि विपिनानि, स्वच्छाः निर्झराः च दृष्टाः। शिमलायां शीतलः वायुः प्रवहति स्म। वयं ‘माल-मार्गे’ भ्रमणम् अकुर्म, जाखू-पर्वतम् आरुह्य च नगरस्य मनोहरं दृश्यं दृष्टवन्तः। तत्र हिमपातः अपि अभवत्; अहं प्रथमवारं हिमम् अस्पृशम्। स्थानीये आपणे वयं शाटिकाः ऊर्णवस्त्राणि च अक्रीणीम। सायङ्काले वयं स्थानीयम् उपस्करयुक्तं भोजनम् अखादाम। तत् भ्रमणं मम कृते अविस्मरणीयम् आसीत्।
Chapter 11 of 13 – Sanskrit
- Previous: Chapter 10 Dashamah Kah
- Next: Chapter 12 Virangana Pannadhaya
- All chapters: NCERT Solutions Class 7 Sanskrit
Also for This Chapter
NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Chapter 11 Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah – Overview
| Class | Class 7 |
| Subject | Sanskrit |
| Chapter | 11 – Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah |
| Session | 2027 |
| Format | Full answers on this page + PDF |
NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Chapter 11 – FAQs
Where can I download NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Chapter 11 Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah PDF?
Read every answer on this page, or download the free PDF from the table at the top.
Is this for the 2027 session?
Yes, it follows the latest NCERT Class 7 Sanskrit book for 2027.
How many questions are solved in NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 11?
All questions of the chapter – the in-text questions, activities and the end-of-chapter exercises.
How should I use these solutions?
Read the chapter in the NCERT book first, attempt the questions yourself, then check your answers here.