NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 Vande Bharatamataram provide clear, step-by-step answers to every exercise and in-text question from the chapter Vande Bharatamataram of the NCERT textbook Deepakam. Prepared by subject experts as per the latest NCERT (CBSE) syllabus for 2026-27, these NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit help you understand each concept, write exam-ready answers, and check your own solutions. You can read them online below or download the free Class 7 Sanskrit Chapter 1 question-answer PDF.
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 Vande Bharatamataram
- Class: Class 7
- Subject: Sanskrit
- Chapter: Chapter 1 – Vande Bharatamataram
- Textbook: Deepakam (NCERT)
- Study material: NCERT Solutions – questions with answers, free PDF
These solutions answer all the exercise questions of Chapter 1 Vande Bharatamataram — including the in-text questions, short-answer and long-answer questions, and activities — with complete explanations so you can follow the method, not just the final answer. Read the full solutions below.
NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Chapter 1 वन्दे भारतमातरम् View Download
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 PDF Download
You can read the NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 online above, or download the complete question-answer PDF to study Vande Bharatamataram offline at any time.
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 PDF Download Link – Click Here to Download Solutions PDF
Questions Covered in This Chapter
These NCERT Solutions answer all 52 questions of this chapter. The questions solved are:
- पर्वतराजः कः ?
- समुद्रः कस्याः चरणौ प्रक्षालयति ?
- त्रिवर्णयुतः ध्वजः कुत्र विलसति ?
- ध्वजस्थितः केशरवर्णः अस्मान् किं वक्तुं प्रेरयति ?
- कृषकबान्धवाः भारतभूमिं कैः सिञ्चन्ति ?
- केषां धवलं यशः राष्ट्रध्वजस्य मध्ये विलसति ?
- सूर्यः कं विना नित्यं सञ्चरति ?
- पवित्राः नद्यः काः ?
- विविधेभ्यः प्रदेशेभ्यः जनाः किमर्थम् आगच्छन्ति ?
- धर्मचक्रं कं भावं बोधयति ?
- कृषकबान्धवानां परिश्रमेण भारतभूमिः कथं सञ्जाता ?
- विज्ञानस्य केषु क्षेत्रेषु भारतीयैः यशः प्राप्तम् ?
- अन्ते सर्वे किं गीतं गायन्ति ?
- समुद्रः भारतमातुः चरणौ प्रक्षालयति। (रेखाङ्कितपदम् — भारतमातुः)
- जनाः तीर्थक्षेत्राणां धूलिं ललाटे स्थापयन्ति। (रेखाङ्कितपदम् — ललाटे)
- वीराः भारतमातुः सर्वदा सेवां कृतवन्तः। (रेखाङ्कितपदम् — वीराः)
- ‘जयतु कृषकः’ इति वक्तुम् अस्मान् प्रेरयति। (रेखाङ्कितपदम् — अस्मान्)
- नदी कष्टानि सहमाना प्रवहति। (रेखाङ्कितपदम् — नदी)
- वयं गौरववर्धनार्थं प्रयत्नं कुर्मः। (रेखाङ्कितपदम् — प्रयत्नं)
- चरणम् — चरणौ — ………… (द्वितीया विभक्तिः) [उदाहरणम् — पुस्तके एकवचनं द्विवचनं च दत्तम् अस्ति]
- नदी — ………… — नद्यः (प्रथमा विभक्तिः)
- ललाटे — ………… — ………… (सप्तमी विभक्तिः)
- देशाय — ………… — ………… (चतुर्थी विभक्तिः)
- चक्रम् — ………… — चक्राणि (प्रथमा विभक्तिः)
- ………… — ………… — वैज्ञानिकैः (तृतीया विभक्तिः)
- अहम् — ………… — ………… (प्रथमा विभक्तिः)
- विज्ञानस्य — ………… — ………… (षष्ठी विभक्तिः)
- भारतभूमौ पवित्राः नद्यः प्रवहन्ति।
- भारतस्य मस्तके हिमालयः मुकुटरूपेण शोभते।
- भारतभूमौ श्रेष्ठाः पर्वताः विराजन्ते।
- राष्ट्रध्वजे केशरः, श्वेतः, हरितः च वर्णाः सन्ति।
- वयं भारते जन्म प्राप्तवन्तः।
- भारतमाता — ………… , …………
- नद्यः — ………… , …………
- ललाटे — ………… , …………
- तीर्थक्षेत्राणाम् — ………… , …………
- देशस्य — ………… , …………
- बलिदानम् — ………… , …………
- कृषीवलबान्धवाः — ………… , …………
- अस्मान् — ………… , …………
- क्षेत्रेषु — ………… , …………
- पाठे प्रयुक्तानि क्रियापदानि रिक्तस्थानेषु लिखन्तु — (पुस्तके चतुर्षु पङ्क्तिषु चतुर्षु स्तम्भेषु च षोडश रिक्तस्थानानि सन्ति; प्रथमं रिक्तस्थानं ‘शृणुमः’ इति पूरितम् अस्ति।)
- प्रथमपुरुषः — भवति (शेषाणि रिक्तस्थानानि पूरयन्तु)
- प्रथमपुरुषः — अस्ति (शेषाणि रिक्तस्थानानि पूरयन्तु)
- उत्तमपुरुषः बहुवचनम् — इच्छामः (शेषाणि रिक्तस्थानानि पूरयन्तु)
- प्रथमपुरुषः बहुवचनम् — आगच्छन्ति (शेषाणि रिक्तस्थानानि पूरयन्तु)
- भारतस्य राष्ट्रगानस्य ‘वन्दे मातरम्’ इत्यस्य पूर्णं मूलस्वरूपं मिलित्वा गायामः। — वन्दे मातरम् (मूलगीतम्)
- ब्रिटिशजनानां शासनकाले प्रमुखकार्यक्रमेषु तेषां राष्ट्रगीतं ‘गॉड सेव द क्वीन’ इति सर्वे अनिवार्यरूपेण गायन्ति स्म। तद् ज्ञात्वा बङ्किमचन्द्रवर्यः तस्य गीतस्य विकल्परूपेण भारतमातुः गौरवसूचकं ‘वन्दे मातरम्’ इति गीतं रचितवान्। एतद् गीतं १८८२ तमे वर्षे प्रकाशिते ‘आनन्दमठ’ इति ग्रन्थे वर्तते। तस्य प्रकाशनात् पूर्वमेव भारतीयाः ‘वन्दे मातरं’ गीतं सर्वत्र गातुम् आरब्धवन्तः। ‘वन्दे मातरम्’ इति गीतेन सह एतस्य इतिहासः अपि अवश्यं सर्वैः पठनीयः।
- जयतु सैनिकः, जयतु कृषकः, जयतु वैज्ञानिकः इति उद्घोषान् बृहत्फलके विलिख्य विद्यालयस्य कक्षायाः च भित्तिषु स्थापयन्तु। एतेषां मातृभाषया अनुवादं च कुर्वन्तु।
- स्वप्रदेशे विद्यमानानां नदीनां पर्वतानां तीर्थक्षेत्राणां च नामानि लिखन्तु।
- विरामदिनेषु मातापितृभ्यां सह कृषिक्षेत्रं गच्छन्तु। तत्र कृषिकार्यं दृष्ट्वा संस्कृतभाषया पञ्चवाक्यैः अस्य वर्णनं कुर्वन्तु अथवा चित्रं रचयन्तु।
- दशानां (१०) देशभक्तानां नामसहितानि चित्राणि सङ्कलय्य A3 आकारस्य कलापत्रके (A3 size Drawing sheet) संश्लेषयन्तु।
Chapter at a Glance
- बङ्किमचन्द्रः चट्टोपाध्यायः ने १८८२ तमे वर्षे ‘आनन्दमठः’ नामक उपन्यास लिखा; ‘वन्दे मातरम्’ गीत उसी उपन्यास में है। ‘वन्दे मातरम्’ का अर्थ है — ‘अहं मातुः वन्दनं करोमि’ (मैं माता की वन्दना करता हूँ)।
- यह गीत संस्कृत तथा बाङ्गला — दोनों भाषाओं में है, और इसमें भारतमाता के स्वरूप का रमणीय वर्णन है। स्वतन्त्रता-आन्दोलन में देशभक्त इसे मन्त्र की तरह गाते थे।
- भारतमाता का वर्णन — पर्वतराज हिमालय उसके मस्तक पर मुकुट-रूप में शोभित है, रत्नाकर समुद्र उसके चरण धोता है, महेन्द्रगिरि–मलय–सह्य–रैवतक–विन्ध्य–अरावलि जैसे पर्वत तथा गङ्गा–यमुना–सरस्वती–सिन्धु–ब्रह्मपुत्र–गोदावरी–कृष्णा–कावेरी जैसी पवित्र नदियाँ उसकी शोभा हैं।
- त्रिवर्णध्वज का सन्देश — केशरवर्ण त्याग एवं शौर्य का सूचक है (‘जयतु सैनिकः’), श्वेतवर्ण शान्ति, सत्य तथा वैज्ञानिकों के धवल यश का द्योतक है (‘जयतु वैज्ञानिकः’), हरितवर्ण कृषकों के स्वेदबिन्दुओं से सिञ्चित समृद्धि का प्रतीक है (‘जयतु कृषकः’)।
- ध्वज के मध्य घननीलवर्ण का धर्मचक्र है, जिसमें चतुर्विंशति (२४) अरे हैं। यह ‘चलनीयं कर्तव्यपथे वै, न विरम, सततं चल’ का भाव देता है — जीवन में श्रान्ति, आलस्य और प्रमाद का स्थान न हो।
- व्याकरण की दृष्टि से पाठ में विभक्ति-वचन की पहचान, शब्दरूप, लट्-लकार के तीन पुरुष एवं तीन वचन तथा रेखाङ्कित पद पर प्रश्ननिर्माण का अभ्यास कराया गया है।
How to Download NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 PDF
Follow these simple steps to get the Vande Bharatamataram questions-and-answers PDF from Deepakam.
- Search NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 aglasem and open this page.
- Read the exercise questions with answers for Vande Bharatamataram shown above.
- Click the Download PDF link to save the Vande Bharatamataram solutions to your device.
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit – All Chapters
There are more chapters to study besides Vande Bharatamataram in Sanskrit. Here are the NCERT Solutions for all chapters of Class 7 Sanskrit.
- Chapter 1 Vande Bharatamataram
- Chapter 2 Nityam Pibamah Subhashitarasam
- Chapter 3 Mitraya Namah
- Chapter 4 Na Labhyate Chet Amlam Drakshaphalam
- Chapter 5 Seva Hi Paramo Dharmah
- Chapter 6 Kridama Vayam Shlokantyaksharim
- Chapter 7 Ishavasyam Idam Sarvam
- Chapter 8 Hitam Manohari Cha Durlabham Vachah
- Chapter 9 Annad Bhavanti Bhutani
- Chapter 10 Dashamah Kah
- Chapter 11 Dvipeshu Ramyah Dvipo Andamanah
- Chapter 12 Virangana Pannadhaya
- Chapter 13 Varnamatra Parichayah
NCERT Solutions for Class 7 – All Subjects
Just like Chapter 1 of Sanskrit, you can get the exercise questions with answers for every other subject of Class 7. Here are the NCERT Solutions for all subjects of Class 7.
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 – An Overview
The key highlights of this study material are as follows.
| Aspects | Details |
|---|---|
| Class | Class 7 |
| Subject | Sanskrit |
| Chapter Number | Chapter 1 |
| Chapter Name | Vande Bharatamataram |
| Book Name | Deepakam |
| Book By | NCERT (National Council of Educational Research and Training) |
| Educational Resource Here | NCERT Solutions of Class 7 Sanskrit Chapter 1 for all exercises |
| More Questions Answers of This Subject | NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit |
| Download Book Chapter | NCERT Book Class 7 Sanskrit |
| All Questions Answers For This Class | NCERT Solutions for Class 7 |
| Complete Solutions | NCERT Solutions |
NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 Vande Bharatamataram – FAQs
What are the NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 Vande Bharatamataram?
They are the complete, step-by-step answers to all the exercise and in-text questions of Chapter 1 Vande Bharatamataram from the NCERT Class 7 Sanskrit textbook Deepakam, written by experts as per the latest NCERT syllabus.
How can I download the Class 7 Sanskrit Chapter 1 solutions PDF for free?
Open this page on aglasem, read the Vande Bharatamataram questions with answers, and click the “Download Solutions PDF” link. The Class 7 Sanskrit Chapter 1 NCERT Solutions PDF is completely free to download.
Are these NCERT Solutions as per the latest 2026-27 syllabus?
Yes. The NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 are based on the latest NCERT textbook Deepakam and the current 2026-27 CBSE syllabus, so the questions and answers match what you study in class.
Where can I get NCERT Solutions for the other chapters of Class 7 Sanskrit?
You can find the answers to every chapter on the NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit page, and solutions for every subject on the NCERT Solutions for Class 7 page.
How do NCERT Solutions help in exam preparation?
They show the correct method to solve each question, help you write answers the way they are expected in exams, let you check and correct your own work, and save revision time — which together improve your marks in Class 7 Sanskrit.
If you have any queries on NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 1 Vande Bharatamataram, then please ask in the comments below.
