Skip to content

Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)

Download Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) – NCERT Class 6 Sanskrit Chapter 4 PDF from the new NCERT Class 6 Sanskrit book Deepakam (2026-27). Read the chapter online or download the free PDF. पाठ का नाम ही पाठ का नियम है — ‘अहं च त्वं च’ = ‘मैं भी और तुम भी’। पूरा पाठ केवल दो शब्दों के परिवार पर टिका है — अस्मद् (अहम्, आवाम्, वयम्) और युष्मद् (त्वम्, युवाम्, यूयम्)। इन्हीं से अपना और दूसरे का परिचय दिया जाता है — मम नाम भरतः। अहं छात्रः।

Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) PDF – Chapter 4 of Deepakam

Read the chapter online or download the PDF.

PDFChapterDownload
Chapter 4 PDFAhan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च)View PDF
Full bookNCERT Class 6 Sanskrit – DeepakamView Book

Read Online

NCERT Book Class 6 Sanskrit (Deepakam) Chapter 4 अहं च त्वं च Open PDF
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)
Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 4 (2026-27)

What Is in Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च)? (Class 6 Sanskrit Chapter 4)

  • पाठ का नाम ही पाठ का नियम है — ‘अहं च त्वं च’ = ‘मैं भी और तुम भी’। पूरा पाठ केवल दो शब्दों के परिवार पर टिका है — अस्मद् (अहम्, आवाम्, वयम्) और युष्मद् (त्वम्, युवाम्, यूयम्)। इन्हीं से अपना और दूसरे का परिचय दिया जाता है — मम नाम भरतः। अहं छात्रः।
  • क्रिया पुरुष और वचन दोनों देखकर बदलती है। ‘अस्’ धातु के छह रूप इसी पाठ में याद करने हैं — अहम् अस्मि / आवां स्वः / वयं स्मः (उत्तमपुरुषः) तथा त्वम् असि / युवां स्थः / यूयं स्थ (मध्यमपुरुषः)। कर्ता बदलते ही क्रिया बदलेगी — यही वाक्य की शुद्धि की पहली कसौटी है।
  • भवान् / भवती आदर का शब्द है, पर व्याकरण में ‘वह’ के साथ चलता है (योग्यताविस्तरः, पृष्ठ 58–59)। अर्थ ‘आप’ होते हुए भी इसके साथ प्रथमपुरुष की क्रिया लगती है — भवान् अस्ति, भवन्तौ स्तः, भवन्तः सन्ति; ‘भवान् असि’ कहना अशुद्ध है।
  • लिङ्ग के साथ शब्द का रूप भी बदलता है (पृष्ठ 49–50) — पुंलिङ्ग में सैनिकः–सैनिकौ–सैनिकाः, आकारान्त स्त्रीलिङ्ग में गायिका–गायिके–गायिकाः और ईकारान्त स्त्रीलिङ्ग में नर्तकी–नर्तक्यौ–नर्तक्यः। एक ही व्यवसाय के दो रूप बनते हैं — गायकः / गायिका, चिकित्सकः / चिकित्सिका, छात्रः / छात्रा।
  • ‘म्’ का अनुस्वार-नियम (पृष्ठ 52) — व्यञ्जनवर्णात् पूर्वं पदान्तस्य ‘म्’ इत्यस्य स्थाने ‘अनुस्वारः’ लेखनीयः। यानी पद के अन्त का ‘म्’ यदि आगे व्यञ्जन हो तो अनुस्वार बन जाता है — पुस्तकम् अस्ति, पर पुस्तकं नास्ति। इसी नियम से अहम् → अहं छात्रः, त्वम् → त्वं कः।
  • पाठ में तीन याद रखने योग्य पाठ्यांश हैं — प्रार्थना-श्लोक ‘त्वमेव माता च पिता त्वमेव…’ (पृष्ठ 53), गीतम् – अहं पठामि (पृष्ठ 59) जिसमें ‘अहं पठामि/वदामि/लिखामि’ से उत्तमपुरुष का अभ्यास होता है, और परियोजनाकार्यम् (पृष्ठ 60) जिसमें अस्मद्-युष्मद् के सातों विभक्तियों के रूप स्फोरकपत्र पर लिखने हैं।

त्वरित पुनरावृत्ति – Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च)

शब्दःअर्थः (संस्कृतम्)हिन्दी अर्थEnglish
मममदीयम्मेरा / मेरीMy / Mine
नामअभिधानम्नामName
अहम्अहम्मैंI
आवाम्आवाम्हम दोनोंWe both
वयम्वयम्हम लोगWe all
त्वम्त्वम्तुमYou
युवाम्युवाम्तुम दोनोंYou both
यूयम्यूयम्तुम लोगYou all
अस्तिवर्ततेहैIs
स्तःवर्तेते(दो) हैं(Both) Are
सन्तिवर्तन्तेहैंAre
सैनिकःभटःसैनिकSoldier
तन्त्रज्ञःसङ्गणकज्ञःतन्त्रज्ञComputer Engineer
पत्रकारःवार्ताहरःपत्रकारJournalist

Old NCERT vs New – Class 6 Sanskrit

This chapter is from Deepakam, the new NCERT Class 6 Sanskrit book (NCF-SE 2023, used from 2024-25). It replaced the old book “Ruchira”, so chapter numbers and names differ from older PDFs.

Solutions and All Chapters

Answers to the exercises and the full chapter list of Deepakam:

Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) – Overview

ClassClass 6
SubjectSanskrit
BookDeepakam – new NCERT book
Chapter4 of 16 – Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च)
EditionNCERT Reprint 2026-27
Session2026-27
PDFFree – read online or download

Class 6 Sanskrit Chapter 4 – FAQs

Where can I download Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) Class 6 PDF?

From the download table on this page – the chapter PDF is free, and the full book is linked too.

What is Class 6 Sanskrit Chapter 4 about?

पाठ का नाम ही पाठ का नियम है — ‘अहं च त्वं च’ = ‘मैं भी और तुम भी’। पूरा पाठ केवल दो शब्दों के परिवार पर टिका है — अस्मद् (अहम्, आवाम्, वयम्) और युष्मद् (त्वम्, युवाम्, यूयम्)। इन्हीं से अपना और दूसरे का परिचय दिया जाता है — मम नाम भरतः। अहं छात्रः।

Is Ahan Cha Tvan Cha (अहं च त्वं च) from the new NCERT Class 6 Sanskrit book?

Yes. It is chapter 4 of deepakam, the new NCERT Class 6 Sanskrit book for 2026-27.

Is this the latest NCERT edition for 2026-27?

Yes – the PDF is NCERT’s latest edition for the 2026-27 session.

Where are the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4?

Open the NCERT Solutions link above for answers to the exercise questions.

Official website: ncert.nic.inNational Council of Educational Research and Training publishes date sheets, admit cards and results here
Visit

Ask a question

?

Loading comments…