Skip to content

Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)

Download Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः) – NCERT Class 6 Sanskrit Chapter 8 PDF from the new NCERT Class 6 Sanskrit book Deepakam (2026-27). Read the chapter online or download the free PDF. पाठ का पूरा विषय एक ही शब्द है — ‘वर्णः’ (रंग)। यहाँ ‘वर्ण’ का अर्थ अक्षर नहीं, रंग है। पाठ हरितः, रक्तः, कृष्णः, श्वेतः, नीलः, पीतः, केसरः, पाटलः और नीललोहितः — नौ रंगों के संस्कृत नाम प्रकृति के उदाहरणों से सिखाता है।

Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः) PDF – Chapter 8 of Deepakam

Read the chapter online or download the PDF.

PDFChapterDownload
Chapter 8 PDFSah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः)View PDF
Full bookNCERT Class 6 Sanskrit – DeepakamView Book

Read Online

NCERT Book Class 6 Sanskrit (Deepakam) Chapter 8 सः एव महान् चित्रकारः Open PDF
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)
Sah Ev Mahan Chitrakarah Class 6 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 8 (2026-27)

What Is in Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः)? (Class 6 Sanskrit Chapter 8)

  • पाठ का पूरा विषय एक ही शब्द है — ‘वर्णः’ (रंग)। यहाँ ‘वर्ण’ का अर्थ अक्षर नहीं, रंग है। पाठ हरितः, रक्तः, कृष्णः, श्वेतः, नीलः, पीतः, केसरः, पाटलः और नीललोहितः — नौ रंगों के संस्कृत नाम प्रकृति के उदाहरणों से सिखाता है।
  • यह पाठ संवाद-रूप में है। बोलने वाले हैं शिक्षकः तथा पाँच छात्र — श्रद्धा, मेधा, मनीषा, मञ्जुलः और आदित्यः। शिक्षक प्रश्न पूछते हैं, छात्र चारों ओर देखकर उत्तर देते हैं — इसीलिए पूरा पाठ लगभग वैसा ही है जैसा कक्षा में सचमुच बोला जाता है।
  • पाठ का पहला चित्र अमृत-उद्यान का है — राष्ट्रपति भवन के परिसर में स्थित यह उद्यान सौ से अधिक प्रकार के गुलाब और सामान्यतः पाँच हज़ार से अधिक ऋतु-पुष्पों के लिए प्रसिद्ध है। पाठ का प्रारम्भिक अनुच्छेद यही परिचय देता है।
  • व्याकरण की दृष्टि से पाठ ‘तृतीया विभक्ति’ और आदरार्थक क्रियारूपों का अभ्यास कराता है — ‘हरितवर्णेन शोभते’, ‘रक्तवर्णेन युक्तम्’ में तृतीया, और ‘पश्यन्तु, पश्यतु, वदतु, अवलोकयन्तु’ में लोट्-लकार तथा ‘भवत्याः’, ‘भवतः’ जैसे आदरसूचक भवत्-रूप।
  • अभ्यास पूरी तरह गतिविधि-आधारित है — प्रश्न ३ में रंग के धब्बों को नाम से जोड़ना, प्रश्न ४ में राष्ट्रध्वज के रंग भरना, प्रश्न ६ में शुक, गुलाब, कमीज़, जपापुष्प, नारंगी, गाय, केला और काक के रेखाचित्रों में निर्दिष्ट रंग भरना।
  • पाठ का अन्तिम सन्देश आध्यात्मिक है। ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः ?’ — सब छात्र ऊँचे स्वर में उत्तर देते हैं ‘परमेश्वरः’। योग्यताविस्तर का पद्य ‘सायङ्काले त्वम्बरकोणे’ इसी भाव को दोहराता है — सन्ध्या के आकाश के रंग किसी और ने नहीं, सर्वकलाकाराणां नायक भगवान् ने रचे हैं।

त्वरित पुनरावृत्ति – Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः)

शब्दःअर्थः (English)हिन्दीपाठे उदाहरणम्
निसर्गःप्रकृतिः (Nature)प्रकृतिरमणीयः निसर्गः
हरितानिहरितवर्णानि (Green)हरे रंग केहरितानि पर्णानि
पर्णानिपत्राणि (Leaves)पत्तेहरितानि पर्णानि
जन्तवःप्राणिनः (Animals)प्राणीखगाः, जन्तवः च सन्ति
खगाःपक्षिणः (Birds)पक्षीखगाः, जन्तवः च सन्ति
वर्णमयःवर्णयुक्तः (Colourful)रंगीननिसर्गः बहुवर्णमयः
शुकःकीरः (Parrot)तोतावृक्षस्य उपरि शुकः अस्ति
इष्टवर्णःप्रियवर्णः (Favourite colour)इष्ट रंग, प्रिय रंगभवत्याः इष्टवर्णः हरितः
काकःवायसः (Crow)कौआअत्र काकः अपि अस्ति
पिकःकोकिलः (Cuckoo)कोयलपिकस्य अपि वर्णः कृष्णः
जपापुष्पम्जपापुष्पम् (Hibiscus)गुड़हलपश्यतु जपापुष्पम्
चञ्चुःखगतुण्डः (Beak)चोंचशुकस्य चञ्चुः अपि रक्तवर्णा
रक्तःरक्तवर्णः (Red)लालरक्तवर्णः आचार्य !
नीलःनीलवर्णः (Blue)नीलापक्षाः नीलाः पीताः रक्ताः च

Old NCERT vs New – Class 6 Sanskrit

This chapter is from Deepakam, the new NCERT Class 6 Sanskrit book (NCF-SE 2023, used from 2024-25). It replaced the old book “Ruchira”, so chapter numbers and names differ from older PDFs.

Solutions and All Chapters

Answers to the exercises and the full chapter list of Deepakam:

Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः) – Overview

ClassClass 6
SubjectSanskrit
BookDeepakam – new NCERT book
Chapter8 of 16 – Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः)
EditionNCERT Reprint 2026-27
Session2026-27
PDFFree – read online or download

Class 6 Sanskrit Chapter 8 – FAQs

Where can I download Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः) Class 6 PDF?

From the download table on this page – the chapter PDF is free, and the full book is linked too.

What is Class 6 Sanskrit Chapter 8 about?

पाठ का पूरा विषय एक ही शब्द है — ‘वर्णः’ (रंग)। यहाँ ‘वर्ण’ का अर्थ अक्षर नहीं, रंग है। पाठ हरितः, रक्तः, कृष्णः, श्वेतः, नीलः, पीतः, केसरः, पाटलः और नीललोहितः — नौ रंगों के संस्कृत नाम प्रकृति के उदाहरणों से सिखाता है।

Is Sah Ev Mahan Chitrakarah (सः एव महान् चित्रकारः) from the new NCERT Class 6 Sanskrit book?

Yes. It is chapter 8 of deepakam, the new NCERT Class 6 Sanskrit book for 2026-27.

Is this the latest NCERT edition for 2026-27?

Yes – the PDF is NCERT’s latest edition for the 2026-27 session.

Where are the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8?

Open the NCERT Solutions link above for answers to the exercise questions.

Official website: ncert.nic.inNational Council of Educational Research and Training publishes date sheets, admit cards and results here
Visit

Ask a question

?

Loading comments…