NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah provide clear, step-by-step answers to every exercise and in-text question from the chapter Sah Eva Mahan Chitrakarah of the NCERT textbook Deepakam. Prepared by subject experts as per the latest NCERT (CBSE) syllabus for 2026-27, these NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit help you understand each concept, write exam-ready answers, and check your own solutions. You can read them online below or download the free Class 6 Sanskrit Chapter 8 question-answer PDF.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah
- Class: Class 6
- Subject: Sanskrit
- Chapter: Chapter 8 – Sah Eva Mahan Chitrakarah
- Textbook: Deepakam (NCERT)
- Study material: NCERT Solutions – questions with answers, free PDF
These solutions answer all the exercise questions of Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah — including the in-text questions, short-answer and long-answer questions, and activities — with complete explanations so you can follow the method, not just the final answer. Read the full solutions below.
NCERT Solutions Class 6 Sanskrit Chapter 8 सः एव महान् चित्रकारः View Download
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 PDF Download
You can read the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 online above, or download the complete question-answer PDF to study Sah Eva Mahan Chitrakarah offline at any time.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 PDF Download Link – Click Here to Download Solutions PDF
Questions Covered in This Chapter
These NCERT Solutions answer all 30 questions of this chapter. The questions solved are:
- उद्यानस्य चित्रम् उपरि प्रदर्शितम् । एतत् राष्ट्रपतिभवनस्य परिसरे विद्यमानम् अमृत-उद्यानम् अस्ति । अत्र शताधिक-प्रकारकाणि पाटलपुष्पाणि सन्ति । सामान्यतः पञ्चसहस्राधिकानि ऋतुपुष्पाणि च सन्ति । रमणीयः निसर्गः विविधैः वर्णैः सर्वेषां चित्तम् आकर्षति । अस्मिन् पाठे तादृशानां वर्णानां परिचयं प्राप्नुमः । — अस्य अनुच्छेदस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- अमृत-उद्यानं कुत्र विद्यते ? तत्र कीदृशानि पुष्पाणि सन्ति ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 89)
- शिक्षकः – वयम् अत्र किं किं पश्यामः ? श्रद्धा – सर्वत्र विविधानि पुष्पाणि, हरितानि पर्णानि, खगाः, जन्तवः च सन्ति इति पश्यामः । शिक्षकः – सत्यम् । एवमेव तेषां वर्णाः अपि विविधाः । यथा श्रद्धा वदति ‘हरितानि पर्णानि’ इति, अत्र पर्णस्य कः वर्णः ? छात्राः – (सर्वे) हरितः । श्रद्धा – अत्र वृक्षस्य उपरि शुकः अस्ति । सः अपि हरितवर्णेन शोभते । शिक्षकः – श्रद्धे ! भवत्याः इष्टवर्णः हरितः इति चिन्तयामि । अत एव हरितवर्णम् एव पश्यति खलु । मेधा – आचार्य ! अत्र काकः अपि अस्ति, यस्य वर्णः कृष्णः । एवं पिकस्य अपि वर्णः कृष्णः । शिक्षकः – आम् । उत्तमं निरीक्षणं भवत्याः । छात्राः ! पश्यन्तु, अत्र पुष्पाणि अपि सन्ति । मनीषे ! पश्यतु जपापुष्पम् । वदतु, अस्य वर्णः कः ? मनीषा – रक्तवर्णः आचार्य ! शुकस्य चञ्चुः अपि रक्तवर्णा । पाटलपुष्पम् अपि रक्तवर्णेन युक्तम् । शिक्षकः – शोभनम् । चित्रवर्णाः शुकाः अपि अत्र सन्ति इति जानन्ति किम् ? आदित्यः – आचार्य ! ते कीदृशाः भवन्ति ? वयं द्रष्टुम् इच्छामः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- वयम् अत्र किं किं पश्यामः ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 90)
- यथा श्रद्धा वदति ‘हरितानि पर्णानि’ इति, अत्र पर्णस्य कः वर्णः ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 90)
- मनीषे ! पश्यतु जपापुष्पम् । वदतु, अस्य वर्णः कः ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 90)
- चित्रवर्णाः शुकाः अपि अत्र सन्ति इति जानन्ति किम् ? ते कीदृशाः भवन्ति ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 90–91)
- शिक्षकः – तादृशान् शुकान् वयं प्रायः जन्तुशालायां पश्यामः । तेषां पक्षाः नीलाः पीताः रक्ताः च भवन्ति । मञ्जुलः – आचार्य ! पाटलपुष्पाणि अपि विविधवर्णयुक्तानि भवन्ति । मम उद्याने पीतवर्णानि, श्वेतवर्णानि, नीललोहितवर्णानि, केसरवर्णानि च पाटलपुष्पाणि सन्ति । शिक्षकः – उत्तमम् । पश्यन्तु, हंसः श्वेतः । तथा अन्ये के श्वेतवर्णाः ? मेधा – आचार्य ! बकः शशः च । तथा भवतः प्रावारकम् अपि श्वेतम् । शिक्षकः – आम् । सम्यक् । सर्वे स्वस्य अन्येषां च वस्त्राणां वर्णान् अवलोकयन्तु । मञ्जुलः – आचार्य ! इन्द्रधनुः तु बहुवर्णमयं खलु । तत्र सप्त वर्णाः भवन्ति । शिक्षकः – आम् । सर्वः अपि निसर्गः बहुवर्णमयः । तेन संसारः सुन्दरः । वर्णैः एव अस्माकं जीवनम् अपि मनोरमं भवति । तत्र ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः’ इति जानन्ति किम् ? सर्वे – (उच्चैः) परमेश्वरः, परमेश्वरः । शिक्षकः – आम् । सः एव महान् चित्रकारः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- पश्यन्तु, हंसः श्वेतः । तथा अन्ये के श्वेतवर्णाः ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 91)
- इन्द्रधनुषि कति वर्णाः भवन्ति ? के के ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 91)
- ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः’ इति जानन्ति किम् ? (पाठ्य-प्रश्नः, पृष्ठ 91)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः — शब्दः / अर्थः / हिन्दी / English (निसर्गः, हरितानि, पर्णानि, जन्तवः, खगाः, वर्णमयः, शुकः, इष्टवर्णः, काकः, पिकः, जपापुष्पम्, चञ्चुः, रक्तः, नीलः, पीतः, पक्षाः, जन्तुशालायाम्, पाटलपुष्पम्, श्वेतम्, नीललोहितम्, केसरम्, पाटलम्, हंसः, बकः, शशः, प्रावारकम्)
- मातृभाषया अर्थं लिखन्तु — (तालिकायाः अन्तिमः स्तम्भः)
- पाठस्य आधारेण प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (क) जपापुष्पस्य वर्णः कः ? (ख) शुकः केन वर्णेन शोभते ? (ग) श्रद्धायाः इष्टवर्णः कः ? (घ) कः महान् चित्रकारः ? (ङ) आदित्यः कान् द्रष्टुम् इच्छति ?
- पाठस्य आधारेण प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु — (क) आचार्यस्य प्रावारकस्य वर्णः कः ? (ख) कुत्र विविधेषु वर्णेषु पाटलपुष्पाणि सन्ति ? (ग) किं बहुवर्णमयम् इति मञ्जुलस्य अभिप्रायः ? (घ) चित्रवर्णशुकाः कीदृशाः भवन्ति ? (ङ) कस्य कस्य वर्णः कृष्णः ?
- उचितवर्णेन सह शब्दं योजयन्तु — रक्तवर्णः / नीलवर्णः / कृष्णवर्णः / हरितवर्णः / केसरवर्णः / श्वेतवर्णः / पाटलवर्णः / नीललोहितः (पुस्तके वामतः दक्षिणतः च अष्ट वर्ण-बिन्दवः प्रदत्ताः सन्ति)
- राष्ट्रध्वजस्य समुचितैः वर्णैः अधः प्रदत्तेषु वाक्येषु रिक्तस्थानानि पूरयन्तु — (क) उपरि ………… वर्णः अस्ति । (ख) मध्ये ………… वर्णः अस्ति । (ग) अधः ………… वर्णः अस्ति । (घ) ध्वजस्य केन्द्रे ………… वर्णः अस्ति ।
- प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (क) केशानां वर्णः कः ? (ख) आकाशस्य वर्णः कः ? (ग) कदलीफलस्य वर्णः कः ? (घ) तृणस्य वर्णः कः ? (ङ) महिषस्य वर्णः कः ? (च) मयूरस्य वर्णः कः ?
- रेखाचित्रेषु निर्दिष्टान् वर्णान् पूरयन्तु — (चित्राणि: शुकः, पाटलपुष्पम्, कञ्चुकम्, जपापुष्पम्, नारङ्गफलम्, धेनुः, कदलीफलम्, काकः; निर्दिष्टाः वर्णाः: हरितः, पाटलः, नीलः, रक्तः, केसरः, श्वेतः, पीतः, कृष्णः)
- सायङ्काले त्वम्बरकोणे विलिखति प्रकृतिर्वर्णचयम् । रक्तं पीतं श्वेतं चित्रं नीलं शबलितदृग्विभवम् ॥१॥ — अस्य पद्यस्य अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु ।
- वर्णविचित्रं गगनं दृष्ट्वा बालास्सर्वे तुष्यन्ति । द्रष्टुं सर्वं तस्य समीपं विहगाः विविधाः गच्छन्ति ॥२॥ — अस्य पद्यस्य अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु ।
- प्रतिनिमिषं स हि वर्णविशेषः नव्यं रूपं प्राप्नोति । गन्धर्वाणां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः कथयन्ति ॥३॥ — अस्य पद्यस्य अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु ।
- प्रतिदिनमेवं गगने सायं रचिता वर्णाः केनैते । तुभ्यं सर्वकलाकाराणां नायक! भगवन् नमो नमः ॥४॥ — अस्य पद्यस्य अन्वयम् अर्थं भावं च लिखन्तु ।
- शुक्लशुभ्रशुचिश्वेतविशदश्येतपाण्डराः । अवदातः सितो गौरो वलक्षो धवलोऽर्जुनः ॥ — अस्य श्लोकस्य अर्थं लिखन्तु । अत्र के वर्णपर्यायाः प्रदत्ताः ?
- हरिणः पाण्डुरः पाण्डुरीषत्पाण्डुस्तु धूसरः । कृष्णे नीलासितश्यामकालश्यामलमेचकाः ॥ — अस्य श्लोकस्य अर्थं लिखन्तु ।
- पीतो गौरो हरिद्राभः पलाशो हरितो हरित् । लोहितो रोहितो रक्तः शोणः कोकनदच्छविः ॥ — अस्य श्लोकस्य अर्थं लिखन्तु ।
- अव्यक्तरागस्त्वरुणः श्वेतरक्तस्तु पाटलः । श्यावः स्यात्कपिशो धूम्रधूमलौ कृष्णलोहिते ॥ — अस्य श्लोकस्य अर्थं लिखन्तु ।
- कडारः कपिलः पिङ्गपिशङ्गौ कद्रुपिङ्गलौ । चित्रं किर्मीरकल्माषशबलैताश्च कर्बुरे ॥ — अस्य श्लोकस्य अर्थं लिखन्तु ।
- उपरितनानां चित्राणां नामानि वर्णाः च के इति अभिजानन्तु लिखन्तु च । (चित्राणि — पाटलम्, गन्धपुष्पम्, सूर्यकान्तिः, कमलम्, चम्पकः, कर्णोरः, अपराजिता, जपाकुसुमम्, मल्लिका)
- कक्षायां विद्यमानानां १० वस्तूनां नामानि वर्णान् च अभिजानन्तु लिखन्तु च ।
Chapter at a Glance
- पाठ का पूरा विषय एक ही शब्द है — ‘वर्णः’ (रंग)। यहाँ ‘वर्ण’ का अर्थ अक्षर नहीं, रंग है। पाठ हरितः, रक्तः, कृष्णः, श्वेतः, नीलः, पीतः, केसरः, पाटलः और नीललोहितः — नौ रंगों के संस्कृत नाम प्रकृति के उदाहरणों से सिखाता है।
- यह पाठ संवाद-रूप में है। बोलने वाले हैं शिक्षकः तथा पाँच छात्र — श्रद्धा, मेधा, मनीषा, मञ्जुलः और आदित्यः । शिक्षक प्रश्न पूछते हैं, छात्र चारों ओर देखकर उत्तर देते हैं — इसीलिए पूरा पाठ लगभग वैसा ही है जैसा कक्षा में सचमुच बोला जाता है।
- पाठ का पहला चित्र अमृत-उद्यान का है — राष्ट्रपति भवन के परिसर में स्थित यह उद्यान सौ से अधिक प्रकार के गुलाब और लगभग पाँच हज़ार से अधिक ऋतु-पुष्पों के लिए प्रसिद्ध है। पाठ का प्रारम्भिक अनुच्छेद यही परिचय देता है।
- व्याकरण की दृष्टि से पाठ ‘तृतीया विभक्ति’ और आदरार्थक क्रियारूपों का अभ्यास कराता है — ‘हरितवर्णेन शोभते’, ‘रक्तवर्णेन युक्तम्’ में तृतीया , और ‘पश्यन्तु, वदतु, अवलोकयन्तु, जानन्ति किम्’ में आदरसूचक लोट्-लकार तथा ‘भवत्याः’ जैसे भवत्-रूप।
- अभ्यास पूरी तरह गतिविधि-आधारित है — प्रश्न ३ में रंग के धब्बों को नाम से जोड़ना, प्रश्न ४ में राष्ट्रध्वज के रंग भरना, प्रश्न ६ में शुक, गुलाब, कमीज़, जपापुष्प, नारंगी, गाय, केला और काक के रेखाचित्रों में निर्दिष्ट रंग भरना।
- पाठ का अन्तिम सन्देश आध्यात्मिक है। ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः ?’ — सब छात्र ऊँचे स्वर में उत्तर देते हैं ‘परमेश्वरः’। योग्यताविस्तर का पद्य ‘सायङ्काले त्वम्बरकोणे’ इसी भाव को दोहराता है — सन्ध्या के आकाश के रंग किसी और ने नहीं, सर्वकलाकाराणां नायक भगवान् ने रचे हैं।
How to Download NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 PDF
Follow these simple steps to get the Sah Eva Mahan Chitrakarah questions-and-answers PDF from Deepakam.
- Search NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 aglasem and open this page.
- Read the exercise questions with answers for Sah Eva Mahan Chitrakarah shown above.
- Click the Download PDF link to save the Sah Eva Mahan Chitrakarah solutions to your device.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit – All Chapters
There are more chapters to study besides Sah Eva Mahan Chitrakarah in Sanskrit. Here are the NCERT Solutions for all chapters of Class 6 Sanskrit.
- Chapter 1 Vayam Varnamalam Pathamah
- Chapter 2 Sanyukta Vyanjanani
- Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim
- Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha
- Chapter 5 Sankhyaganana Nanu Sarala
- Chapter 6 Aham Pratah Uttishthami
- Chapter 7 Shurah Vayam Dhirah Vayam
- Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah
- Chapter 9 Atithidevo Bhava
- Chapter 10 Buddhih Sarvarthasadhika
- Chapter 11 Yah Janati Sah Panditah
- Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha
- Chapter 13 Prithivyam Trini Ratnani
- Chapter 14 Alasyam Hi Manushyanam
- Chapter 15 Madhavasya Priyam Angam
- Chapter 16 Vrikshah Satpurushah Iva
NCERT Solutions for Class 6 – All Subjects
Just like Chapter 8 of Sanskrit, you can get the exercise questions with answers for every other subject of Class 6. Here are the NCERT Solutions for all subjects of Class 6.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 – An Overview
The key highlights of this study material are as follows.
| Aspects | Details |
|---|---|
| Class | Class 6 |
| Subject | Sanskrit |
| Chapter Number | Chapter 8 |
| Chapter Name | Sah Eva Mahan Chitrakarah |
| Book Name | Deepakam |
| Book By | NCERT (National Council of Educational Research and Training) |
| Educational Resource Here | NCERT Solutions of Class 6 Sanskrit Chapter 8 for all exercises |
| More Questions Answers of This Subject | NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit |
| Download Book Chapter | NCERT Book Class 6 Sanskrit |
| All Questions Answers For This Class | NCERT Solutions for Class 6 |
| Complete Solutions | NCERT Solutions |
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah – FAQs
What are the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah?
They are the complete, step-by-step answers to all the exercise and in-text questions of Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah from the NCERT Class 6 Sanskrit textbook Deepakam, written by experts as per the latest NCERT syllabus.
How can I download the Class 6 Sanskrit Chapter 8 solutions PDF for free?
Open this page on aglasem, read the Sah Eva Mahan Chitrakarah questions with answers, and click the “Download Solutions PDF” link. The Class 6 Sanskrit Chapter 8 NCERT Solutions PDF is completely free to download.
Are these NCERT Solutions as per the latest 2026-27 syllabus?
Yes. The NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 are based on the latest NCERT textbook Deepakam and the current 2026-27 CBSE syllabus, so the questions and answers match what you study in class.
Where can I get NCERT Solutions for the other chapters of Class 6 Sanskrit?
You can find the answers to every chapter on the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit page, and solutions for every subject on the NCERT Solutions for Class 6 page.
How do NCERT Solutions help in exam preparation?
They show the correct method to solve each question, help you write answers the way they are expected in exams, let you check and correct your own work, and save revision time — which together improve your marks in Class 6 Sanskrit.
If you have any queries on NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah, then please ask in the comments below.
