NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim (PDF) – 2026-27

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim provide clear, step-by-step answers to every exercise and in-text question from the chapter Eshah Kah Esha Ka Etat Kim of the NCERT textbook Deepakam. Prepared by subject experts as per the latest NCERT (CBSE) syllabus for 2026-27, these NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit help you understand each concept, write exam-ready answers, and check your own solutions. You can read them online below or download the free Class 6 Sanskrit Chapter 3 question-answer PDF.

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim

• Class: Class 6
• Subject: Sanskrit
• Chapter: Chapter 3 – Eshah Kah Esha Ka Etat Kim
• Textbook: Deepakam (NCERT)
• Study material: NCERT Solutions – questions with answers, free PDF

These solutions answer all the exercise questions of Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim — including the in-text questions, short-answer and long-answer questions, and activities — with complete explanations so you can follow the method, not just the final answer. Read the full solutions below.

NCERT Solutions Class 6 Sanskrit Chapter 3 एषः कः ? एषा का ? एतत् किम् ? View Download

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 PDF Download

You can read the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 online above, or download the complete question-answer PDF to study Eshah Kah Esha Ka Etat Kim offline at any time.

---

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 PDF Download Link – Click Here to Download Solutions PDF

---

Questions Covered in This Chapter

These NCERT Solutions answer all 40 questions of this chapter. The questions solved are:

1. पुंलिङ्गम् — एकवचनम् / द्विवचनम् / बहुवचनम् (चित्र-तालिका, पृष्ठ 31) — बालकः, वृक्षः, गजः — एतेषां त्रीणि वचनानि लिखन्तु ।
2. स्त्रीलिङ्गम् — एकवचनम् / द्विवचनम् / बहुवचनम् (चित्र-तालिका, पृष्ठ 31–32) — बालिका, वैद्या, अजा — एतेषां त्रीणि वचनानि लिखन्तु ।
3. नपुंसकलिङ्गम् — एकवचनम् / द्विवचनम् / बहुवचनम् (चित्र-तालिका, पृष्ठ 32) — पत्रम्, चक्रम्, पुस्तकम् — एतेषां त्रीणि वचनानि लिखन्तु ।
4. क्रियापदानि (चित्र-तालिका, पृष्ठ 33) — पठति, पिबति, खादति, गच्छति, क्रीडति — एतेषां क्रियापदानां एकवचनम्, द्विवचनम्, बहुवचनं च लिखन्तु ।
5. सर्वनाम-प्रयोगः (चित्र-तालिका, पृष्ठ 34) — सः शुकः, एषः बालकः, सा शिक्षिका, एषा बालिका, तत् फलम्, एतत् फलम् — एतेषां त्रीणि वचनानि लिखन्तु, ‘तद्’ ‘एतद्’ इत्यनयोः भेदं च वदन्तु ।
6. पुंलिङ्गम् (एकवचनम्), पृष्ठ 35 — सः कः ? सः शिक्षकः । सः किं करोति ? सः पाठयति । किं सः भ्रमति ? न, सः न भ्रमति । सः तु पाठयति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु, व्याकरणं च स्पष्टीकुर्वन्तु ।
7. पुंलिङ्गम् (द्विवचनम्), पृष्ठ 35 — तौ कौ ? तौ मयूरौ । तौ किं कुरुतः ? तौ नृत्यतः । किं तौ खादतः ? न, तौ न खादतः । तौ तु नृत्यतः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
8. पुंलिङ्गम् (बहुवचनम्), पृष्ठ 35 — ते के ? ते बालकाः । ते किं कुर्वन्ति ? ते क्रीडन्ति । किं ते गायन्ति ? न, ते न गायन्ति । ते तु क्रीडन्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
9. पुंलिङ्गम् (एकवचनम्), पृष्ठ 36 — एषः कः ? एषः शिक्षकः । शिक्षकः किं करोति ? शिक्षकः लिखति । किम् एषः पठति ? न, एषः न पठति । एषः लिखति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
10. पुंलिङ्गम् (द्विवचनम्), पृष्ठ 36 — एतौ कौ ? एतौ बालकौ । बालकौ किं कुरुतः ? बालकौ पठतः । किम् एतौ लिखतः ? न, एतौ न लिखतः । एतौ तु पठतः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
11. पुंलिङ्गम् (बहुवचनम्), पृष्ठ 36 — एते के ? एते बालकाः । बालकाः किं कुर्वन्ति ? बालकाः पिबन्ति । किम् एते जलं पिबन्ति ? आम्, एते जलं पिबन्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
12. स्त्रीलिङ्गम् (एकवचनम्), पृष्ठ 37 — सा का ? सा वृद्धा । सा किं करोति ? सा विहरति । किं सा क्रीडति ? न, सा न क्रीडति । सा तु विहरति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
13. स्त्रीलिङ्गम् (द्विवचनम्), पृष्ठ 37 — ते के ? ते अजे । ते किं कुरुतः ? ते चरतः । किं ते पिबतः ? न, ते न पिबतः । ते तु चरतः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
14. स्त्रीलिङ्गम् (बहुवचनम्), पृष्ठ 37 — ताः काः ? ताः महिलाः । ताः किं कुर्वन्ति ? ताः धावन्ति । किं ताः गायन्ति ? न, ताः न गायन्ति । ताः तु धावन्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
15. स्त्रीलिङ्गम् (एकवचनम्), पृष्ठ 38 — एषा का ? एषा लता । एषा किं करोति ? एषा खादति । किम् एषा पठति ? न, एषा न पठति । एषा तु खादति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
16. स्त्रीलिङ्गम् (द्विवचनम्), पृष्ठ 38 — एते के ? एते बालिके । एते किं कुरुतः ? एते भ्रमतः । किम् एते धावतः ? न, एते न धावतः । एते तु भ्रमतः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
17. स्त्रीलिङ्गम् (बहुवचनम्), पृष्ठ 38 — एताः काः ? एताः अजाः । एताः किं कुर्वन्ति ? एताः चरन्ति । किम् एताः धावन्ति ? न, एताः न धावन्ति । एताः तु चरन्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
18. नपुंसकलिङ्गम् (एकवचनम्), पृष्ठ 39 — तत् किम् ? तत् चन्द्रयानम् । किं तत् विमानम् ? न, तत् विमानं न । तत् तु चन्द्रयानम् अस्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
19. नपुंसकलिङ्गम् (द्विवचनम्), पृष्ठ 39 — ते के ? ते पुस्तके । किं ते पत्रे ? न, ते पत्रे न । ते तु पुस्तके स्तः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
20. नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्), पृष्ठ 39 — तानि कानि ? तानि रेलयानानि । किं तानि बसयानानि ? न, तानि बसयानानि न । तानि तु रेलयानानि सन्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
21. नपुंसकलिङ्गम् (एकवचनम्), पृष्ठ 40 — एतत् किम् ? एतत् दूरदर्शनम् । किम् एतत् सङ्गणकम् ? न, एतत् सङ्गणकं न । एतत् तु दूरदर्शनम् अस्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
22. नपुंसकलिङ्गम् (द्विवचनम्), पृष्ठ 40 — एते के ? एते फले । किम् एते कन्दुके ? न, एते कन्दुके न । एते तु फले स्तः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
23. नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्), पृष्ठ 40 — एतानि कानि ? एतानि पुस्तकानि । किम् एतानि सोपानानि सन्ति ? न, एतानि सोपानानि न । एतानि तु पुस्तकानि सन्ति । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
24. उच्चैः पठन्तु स्मरन्तु अवगच्छन्तु च — पुंलिङ्गम् / स्त्रीलिङ्गम् / नपुंसकलिङ्गम् इत्येषु सः-एषः-कः, सा-एषा-का, तत्-एतत्-किम् इत्येषां त्रीणि वचनानि सारण्यां लिखन्तु ।
25. मातृभाषया अर्थं लिखन्तु — (शब्दः / अर्थः / हिन्दी / English इति सारण्याः अन्तिमः स्तम्भः, पृष्ठ 41) ।
26. उदाहरणं दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु — यथा – बालकः, बालकौ, बालकाः । (क) चषकः … … (ख) … … देवाः (ग) सैनिकः … … (घ) … रजकौ … (ङ) तन्त्रज्ञः … …
27. उदाहरणानुसारं पट्टिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानेषु संयोजयन्तु — यथा – सः शुकः । (पट्टिका — शुकः, स्यूतः, अजा, फलम्, पुष्पम्, महिषी, वृक्षः, कुक्कुरः, पार्वती, पुस्तकम्) । सः … … … / सा … … … / तत् … … …
28. चित्राणि दृष्ट्वा संस्कृतपदानि लिखन्तु — (क) … (ख) … (ग) … (घ) … (ङ) … (च) …
29. उदाहरणानुसारं पट्टिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानेषु लिखन्तु — (पट्टिका — बालकाः, वृक्षाः, शिक्षिकाः, पुष्पम्, फलम्, अजाः, मापिकाः, गायिका, रजकः, फलानि, सः, लेखनी) । यथा – एकवचनम् : पुष्पम्, बहुवचनम् : बालकाः । (क) … … (ख) … … (ग) … … (घ) … … (ङ) … …
30. पट्टिकायां कानिचन पदानि सन्ति, तानि पदानि उचिते घटे पूरयन्तु — (पट्टिका — सैनिकः, चषकः, गायिका, महिषी, जलम्, कुक्कुरः, द्वारम्, फलम्, वृद्धा, वृक्षः, अजा, वातायनम्, अङ्कनी, पुस्तकम्, शुकः) । घटाः — एषः / एषा / एतत् ।
31. उदाहरणानुसारं पट्टिकातः उपयुक्तपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु — (पट्टिका — माला, युवकौ, पाठशाला, मुखम्, कमले, भवनानि, बिडालः, छात्राः, लेखन्यौ, मालाः) । यथा – सा का ? सा पाठशाला । — सः कः ? / तौ कौ ? / ते के ? / सा का ? / ते के ? / ताः काः ? / तत् किम् ? / ते के ? / तानि कानि ?
32. निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — यथा – सः गजः । – सः कः ? (क) सः बालकः । (ख) सा लता । (ग) सा नदी । (घ) तत् फलम् । (ङ) सः वृक्षः ।
33. परस्परं सम्बद्धानि पदानि संयोजयन्तु, रिक्तस्थानेषु पूरयन्तु च — (क) नर्तकी – गायति (ख) लेखकः – चालयति (ग) फलम् – नृत्यति (घ) कमलम् – लिखति (ङ) चालकः – पतति (च) गायिका – विकसति । यथा – नर्तकी नृत्यति ।
34. उदाहरणानुसारं कोष्ठकेभ्यः उचितानि पदानि चित्वा वाक्यानि रचयन्तु — यथा – कः / का लिखति ? (लेखकः, छात्रः, सा) → लेखकः लिखति । छात्रः लिखति । सा लिखति । (क) कः / का धावति ? (बालकः, बालिका, शुनकः) (ख) कः / का पठति ? (सुरेशः, जानकी, नलिनी) (ग) किं पतति ? (फलम्, जलम्, कुसुमम्) (घ) का / कः गच्छति ? (शिक्षिका, बालिका, तन्त्रज्ञः) (ङ) का / कः / किम् अस्ति ? (माता, पिता, वाहनम्)
35. अकारान्तः शब्दः — यस्य शब्दस्य अन्ते ‘अ’ वर्णः अस्ति सः अकारान्तः शब्दः भवति । (एतादृशः शब्दः पुंलिङ्गे अथवा नपुंसकलिङ्गे भवति ।) यथा – बालक् + अ, हस्त् + अ, अज् + अ, फल् + अ, ज्ञान् + अ, गृह् + अ — एतेषां पदानि लिखन्तु ।
36. आकारान्तः शब्दः — यस्य शब्दस्य अन्ते ‘आ’ वर्णः अस्ति सः आकारान्तः शब्दः भवति । (एतादृशः शब्दः प्रायशः स्त्रीलिङ्गे भवति ।) यथा – बालिक् + आ, रम् + आ, लत् + आ — एतेषां पदानि लिखन्तु ।
37. ईकारान्तः शब्दः — यस्य शब्दस्य अन्ते ‘ई’ वर्णः अस्ति सः ईकारान्तः शब्दः भवति । (ईकारान्तः शब्दः प्रायशः स्त्रीलिङ्गे भवति ।) यथा – नद् + ई, लेखन् + ई, घट् + ई — एतेषां पदानि लिखन्तु ।
38. तत् एतत् किम् — ‘तद्’, ‘एतद्’, ‘किम्’ इत्येषां शब्दानां त्रिषु लिङ्गेषु प्रथमैकवचन-रूपाणि लिखन्तु (पृष्ठ 45 स्थितः पेटिकाबद्धः नियमः) ।
39. गृहजनानां मित्राणां वा साहाय्येन पञ्चदश (१५) गृहवस्तूनामानि लिङ्गविभागेन लिखन्तु ।
40. अधः केचन व्यावहारिकाः शब्दाः सन्ति । तेषाम् अर्थं शिक्षकस्य साहाय्येन अन्विष्य लिखन्तु । (अकारान्त-पुंलिङ्गम् / अकारान्त-नपुंसकलिङ्गम् / आकारान्त-स्त्रीलिङ्गम् / ईकारान्त-स्त्रीलिङ्गम् — चतुःस्तम्भा सारणी, पृष्ठ 46)

Chapter at a Glance

• पाठ का मूल प्रश्न तीन हैं — पुरुष/नर वस्तु के लिए एषः कः ? (यह कौन है?), स्त्री/नारी वस्तु के लिए एषा का ? (यह कौन है?) और निर्जीव/नपुंसक वस्तु के लिए एतत् किम् ? (यह क्या है?)। उत्तर भी उसी लिङ्ग में देना होता है — एषः बालकः, एषा बालिका, एतत् फलम्।
• संस्कृत में तीन वचन होते हैं , हिन्दी-अंग्रेज़ी की तरह दो नहीं। एक के लिए एकवचनम् (बालकः), ठीक दो के लिए द्विवचनम् (बालकौ) और तीन या अधिक के लिए बहुवचनम् (बालकाः)। यही तीनों रूप स्त्रीलिङ्ग में बालिका–बालिके–बालिकाः और नपुंसकलिङ्ग में पत्रम्–पत्रे–पत्राणि बनते हैं।
• क्रिया भी वचन के साथ बदलती है (पृष्ठ 33) — पठति / पठतः / पठन्ति, पिबति / पिबतः / पिबन्ति, खादति / खादतः / खादन्ति, गच्छति / गच्छतः / गच्छन्ति, क्रीडति / क्रीडतः / क्रीडन्ति। कर्ता जिस वचन में होगा, क्रिया भी उसी वचन में आएगी — यही कर्तृ-क्रिया-अन्वयः है।
• नौ सर्वनाम-रूपों की तालिका (पृष्ठ 40) — दूर की वस्तु के लिए ‘तद्’ से सः / तौ / ते , सा / ते / ताः , तत् / ते / तानि ; पास की वस्तु के लिए ‘एतद्’ से एषः / एतौ / एते , एषा / एते / एताः , एतत् / एते / एतानि ; और प्रश्न के लिए ‘किम्’ से कः / कौ / के , का / के / काः , किम् / के / कानि ।
• शब्द के अन्तिम वर्ण से लिङ्ग पहचानिए (योग्यताविस्तरः, पृष्ठ 45) — अकारान्त शब्द प्रायः पुंलिङ्ग या नपुंसकलिङ्ग होते हैं (बालकः, फलम्), आकारान्त प्रायः स्त्रीलिङ्ग (बालिका, लता) और ईकारान्त भी प्रायः स्त्रीलिङ्ग (नदी, लेखनी, घटी)।
• संवाद का साँचा एक ही है — प्रश्न (सः कः ?) → परिचय (सः शिक्षकः।) → क्रिया-प्रश्न (सः किं करोति ?) → क्रिया-उत्तर (सः पाठयति।) → जाँच-प्रश्न (किं सः भ्रमति ?) → निषेध + सुधार (न, सः न भ्रमति। सः तु पाठयति।)। न = नहीं, तु = बल्कि, आम् = हाँ — ये तीन छोटे शब्द ही पूरे संवाद को चलाते हैं।

How to Download NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 PDF

Follow these simple steps to get the Eshah Kah Esha Ka Etat Kim questions-and-answers PDF from Deepakam.

1. Search NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 aglasem and open this page.
2. Read the exercise questions with answers for Eshah Kah Esha Ka Etat Kim shown above.
3. Click the Download PDF link to save the Eshah Kah Esha Ka Etat Kim solutions to your device.

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit – All Chapters

There are more chapters to study besides Eshah Kah Esha Ka Etat Kim in Sanskrit. Here are the NCERT Solutions for all chapters of Class 6 Sanskrit.

• Chapter 1 Vayam Varnamalam Pathamah
• Chapter 2 Sanyukta Vyanjanani
• Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim
• Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha
• Chapter 5 Sankhyaganana Nanu Sarala
• Chapter 6 Aham Pratah Uttishthami
• Chapter 7 Shurah Vayam Dhirah Vayam
• Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah
• Chapter 9 Atithidevo Bhava
• Chapter 10 Buddhih Sarvarthasadhika
• Chapter 11 Yah Janati Sah Panditah
• Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha
• Chapter 13 Prithivyam Trini Ratnani
• Chapter 14 Alasyam Hi Manushyanam
• Chapter 15 Madhavasya Priyam Angam
• Chapter 16 Vrikshah Satpurushah Iva

NCERT Solutions for Class 6 – All Subjects

Just like Chapter 3 of Sanskrit, you can get the exercise questions with answers for every other subject of Class 6. Here are the NCERT Solutions for all subjects of Class 6.

• English
• Hindi
• Maths
• Sanskrit
• Science
• Social Science

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 – An Overview

The key highlights of this study material are as follows.

Aspects	Details
Class	Class 6
Subject	Sanskrit
Chapter Number	Chapter 3
Chapter Name	Eshah Kah Esha Ka Etat Kim
Book Name	Deepakam
Book By	NCERT (National Council of Educational Research and Training)
Educational Resource Here	NCERT Solutions of Class 6 Sanskrit Chapter 3 for all exercises
More Questions Answers of This Subject	NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit
Download Book Chapter	NCERT Book Class 6 Sanskrit
All Questions Answers For This Class	NCERT Solutions for Class 6
Complete Solutions	NCERT Solutions

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim – FAQs

What are the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim?

They are the complete, step-by-step answers to all the exercise and in-text questions of Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim from the NCERT Class 6 Sanskrit textbook Deepakam, written by experts as per the latest NCERT syllabus.

How can I download the Class 6 Sanskrit Chapter 3 solutions PDF for free?

Open this page on aglasem, read the Eshah Kah Esha Ka Etat Kim questions with answers, and click the “Download Solutions PDF” link. The Class 6 Sanskrit Chapter 3 NCERT Solutions PDF is completely free to download.

Are these NCERT Solutions as per the latest 2026-27 syllabus?

Yes. The NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 are based on the latest NCERT textbook Deepakam and the current 2026-27 CBSE syllabus, so the questions and answers match what you study in class.

Where can I get NCERT Solutions for the other chapters of Class 6 Sanskrit?

You can find the answers to every chapter on the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit page, and solutions for every subject on the NCERT Solutions for Class 6 page.

How do NCERT Solutions help in exam preparation?

They show the correct method to solve each question, help you write answers the way they are expected in exams, let you check and correct your own work, and save revision time — which together improve your marks in Class 6 Sanskrit.

If you have any queries on NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim, then please ask in the comments below.