NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha provide clear, step-by-step answers to every exercise and in-text question from the chapter Aham Cha Tvam Cha of the NCERT textbook Deepakam. Prepared by subject experts as per the latest NCERT (CBSE) syllabus for 2026-27, these NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit help you understand each concept, write exam-ready answers, and check your own solutions. You can read them online below or download the free Class 6 Sanskrit Chapter 4 question-answer PDF.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha
- Class: Class 6
- Subject: Sanskrit
- Chapter: Chapter 4 – Aham Cha Tvam Cha
- Textbook: Deepakam (NCERT)
- Study material: NCERT Solutions – questions with answers, free PDF
These solutions answer all the exercise questions of Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha — including the in-text questions, short-answer and long-answer questions, and activities — with complete explanations so you can follow the method, not just the final answer. Read the full solutions below.
NCERT Solutions Class 6 Sanskrit Chapter 4 अहं च त्वं च View Download
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 PDF Download
You can read the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 online above, or download the complete question-answer PDF to study Aham Cha Tvam Cha offline at any time.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 PDF Download Link – Click Here to Download Solutions PDF
Questions Covered in This Chapter
These NCERT Solutions answer all 31 questions of this chapter. The questions solved are:
- पृष्ठ 47 — मम नाम भरतः । अहं छात्रः । मम नाम गणेशः । अहं शिक्षकः । मम नाम गौतमः । अहं चिकित्सकः । मम नाम राघवः । अहं कृषकः । — एतेषां वाक्यानां हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु, व्याकरणं च स्पष्टीकुर्वन्तु ।
- पृष्ठ 48 — मम नाम मेनका । अहं छात्रा । मम नाम प्रियंवदा । अहं शिक्षिका । मम नाम सुमित्रा । अहं चिकित्सिका । मम नाम राधिका । अहं सैनिकी । — एतेषां वाक्यानां हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- पृष्ठ 47–48 योः चित्रपेटिकासु आगतानां व्यवसायवाचकशब्दानां पुंलिङ्गरूपाणि स्त्रीलिङ्गरूपाणि च पृथक् लिखन्तु ।
- त्वं कः ? अहं सैनिकः । युवां कौ ? आवां सैनिकौ । यूयं के ? वयं सैनिकाः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु, विभक्तिं वचनं च लिखन्तु ।
- त्वं कः ? अहं गायकः । युवां कौ ? आवां गायकौ । यूयं के ? वयं गायकाः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- त्वं कः ? अहं पत्रकारः । युवां कौ ? आवां पत्रकारौ । यूयं के ? वयं पत्रकाराः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- त्वं कः ? अहं पाचकः । युवां कौ ? आवां पाचकौ । यूयं के ? वयं पाचकाः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- त्वं का ? अहं गायिका । युवां के ? आवां गायिके । यूयं काः ? वयं गायिकाः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- त्वं का ? अहं तन्त्रज्ञा । युवां के ? आवां तन्त्रज्ञे । यूयं काः ? वयं तन्त्रज्ञाः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- त्वं का ? अहं नर्तकी । युवां के ? आवां नर्तक्यौ । यूयं काः ? वयं नर्तक्यः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु, रूपभेदं च स्पष्टीकुर्वन्तु ।
- त्वं का ? अहं पाचिका । युवां के ? आवां पाचिके । यूयं काः ? वयं पाचिकाः । — अस्य संवादस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- त्वं चित्रकारः असि । युवां चित्रकारौ स्थः । यूयं चित्रकाराः स्थ । — एतेषां वाक्यानां हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु, क्रियापदानि च स्पष्टीकुर्वन्तु ।
- अहम् आरक्षकः अस्मि । आवाम् आरक्षकौ स्वः । वयम् आरक्षकाः स्मः । — एतेषां वाक्यानां हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- त्वं गायिका असि । युवां गायिके स्थः । यूयं गायिकाः स्थ । — एतेषां वाक्यानां हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- अहं चिकित्सिका अस्मि । आवां चिकित्सिके स्वः । वयं चिकित्सिकाः स्मः । — एतेषां वाक्यानां हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- ‘म्’ इत्यस्य अनुस्वारस्य च लेखननियमं लिखन्तु । यथा — पुस्तकं नास्ति । पुस्तकम् अस्ति ।
- अस्मिन् पाठे आगतानि ‘म्’-अन्तानि पदानि गृहीत्वा नियमस्य प्रयोगं दर्शयन्तु — अहम्, त्वम्, वयम्, यूयम्, आवाम्, युवाम् ।
- वयं शब्दार्थान् जानीमः — पृष्ठ 52–53 दत्तानां सर्वेषां शब्दानाम् अर्थान् लिखन्तु ।
- मातृभाषया अर्थं लिखन्तु — (सारण्याः अन्तिमः स्तम्भः, पृष्ठ 52–53)
- उच्चैः पठन्तु अवगच्छन्तु च — त्वमेव माता च पिता त्वमेव, त्वमेव बन्धुश्च सखा त्वमेव । त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव, त्वमेव सर्वं मम देवदेव ॥
- उदाहरणानुगुणम् अधोलिखितेषु वाक्येषु पट्टिकातः उचितैः पदैः रिक्तस्थानानि पूरयन्तु — (पट्टिका : त्वं, युवां, यूयं, अहम्, आवां, वयं) यथा – त्वं छात्रः असि । (क) ……… शिक्षकौ स्वः । (ख) मञ्चे ……… नर्तक्यः स्थ । (ग) अत्र ……… अस्मि । (घ) सभायां ……… गायिके स्थः । (ङ) विद्यालये ……… स्मः । (च) वैद्यालये ……… चिकित्सिका असि ।
- चित्रं दृष्ट्वा उदाहरणस्य अनुगुणं वाक्यानि लिखन्तु — (पृष्ठ 54–57, उपभागाः (क) तः (ठ) पर्यन्तम्)
- उदाहरणानुगुणं वाक्यानि परस्परं योजयन्तु — यथा – त्वं बालिका असि । – युवां बालिके स्थः । – यूयं बालिकाः स्थ । (क) त्वं बालिका असि । (ख) अहं गायकः अस्मि । (ग) त्वं छात्रः असि । (घ) अहं शिक्षकः अस्मि । (ङ) अहं नर्तकी अस्मि । (च) त्वं गृहिणी असि । (छ) अहम् आरक्षकः अस्मि । (ज) त्वं सैनिकः असि । (झ) त्वं चिकित्सकः असि । (ञ) अहं तन्त्रज्ञः अस्मि ।
- उदाहरणानुगुणम् उत्तराणां प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — यथा – त्वं चिकित्सकः । → कः चिकित्सकः ? / त्वं कः ? (क) त्वं तन्त्रज्ञः । (ख) युवां बालकौ । (ग) यूयं छात्राः । (घ) अहं न्यायाधीशः । (ङ) आवां गायिके । (च) वयं शिक्षिकाः ।
- भवान् / भवती, भवन्तौ / भवत्यौ, भवन्तः / भवत्यः — एतेषां प्रयोगः प्रथमपुरुषस्य क्रियापदेन सह भवति । — एतं नियमं सोदाहरणं स्पष्टीकुर्वन्तु ।
- त्वं, युवां, यूयम् – एतेषां प्रयोगः मध्यमपुरुषस्य क्रियापदेन सह भवति । अहम्, आवां, वयम् – एतेषां प्रयोगः उत्तमपुरुषस्य क्रियापदेन सह भवति । — नियमम् उदाहरणैः सह लिखन्तु ।
- ‘अस्’ धातोः लट्-लकारस्य सारणीं पूरयन्तु — (पुरुषः / एकवचनम् / द्विवचनम् / बहुवचनम्, पृष्ठ 59)
- ‘गम्’ (गच्छ) धातोः लट्-लकारस्य सारणीं पूरयन्तु — (पुरुषः / एकवचनम् / द्विवचनम् / बहुवचनम्, पृष्ठ 59)
- गीतम् – अहं पठामि — अहं पठामि संस्कृतम् । अहं वदामि संस्कृतम् । अहं लिखामि संस्कृतम् । सदैव सुन्दराक्षरम् ॥ अहं स्मरामि मातरम् । अहं भजामि मातरम् । अहं नमामि मातरम् । सदैव भक्तिपूर्वकम् ॥ — अस्य गीतस्य हिन्दी-अनुवादं कुर्वन्तु ।
- गीते आगतानां क्रियापदानां पुरुषं वचनं च लिखन्तु, तेषां च मध्यमपुरुषे उत्तमपुरुषे च रूपाणि लिखन्तु ।
- अस्मद्-युष्मद्-शब्दयोः सर्वाणि रूपाणि स्फोरकपत्रे लिखन्तु — (अस्मद्-शब्दरूपाणि तथा युष्मद्-शब्दरूपाणि, सप्तसु विभक्तिषु त्रिषु वचनेषु च)
Chapter at a Glance
- पाठ का नाम ही पाठ का नियम है — ‘अहं च त्वं च’ = ‘मैं भी और तुम भी’। पूरा पाठ केवल दो शब्दों के परिवार पर टिका है — अस्मद् (अहम्, आवाम्, वयम्) और युष्मद् (त्वम्, युवाम्, यूयम्)। इन्हीं से अपना और दूसरे का परिचय दिया जाता है — मम नाम भरतः। अहं छात्रः।
- क्रिया पुरुष और वचन दोनों देखकर बदलती है। ‘अस्’ धातु के छह रूप इसी पाठ में याद करने हैं — अहम् अस्मि / आवां स्वः / वयं स्मः (उत्तमपुरुषः) तथा त्वम् असि / युवां स्थः / यूयं स्थ (मध्यमपुरुषः)। कर्ता बदलते ही क्रिया बदलेगी — यही वाक्य की शुद्धि की पहली कसौटी है।
- भवान् / भवती आदर का शब्द है, पर व्याकरण में ‘वह’ के साथ चलता है (योग्यताविस्तरः, पृष्ठ 58–59)। अर्थ ‘आप’ होते हुए भी इसके साथ प्रथमपुरुष की क्रिया लगती है — भवान् अस्ति , भवन्तौ स्तः , भवन्तः सन्ति ; ‘भवान् असि’ कहना अशुद्ध है।
- लिङ्ग के साथ शब्द का रूप भी बदलता है (पृष्ठ 49–50) — पुंलिङ्ग में सैनिकः–सैनिकौ–सैनिकाः, आकारान्त स्त्रीलिङ्ग में गायिका–गायिके–गायिकाः और ईकारान्त स्त्रीलिङ्ग में नर्तकी–नर्तक्यौ–नर्तक्यः। एक ही व्यवसाय के दो रूप बनते हैं — गायकः / गायिका , चिकित्सकः / चिकित्सिका , छात्रः / छात्रा ।
- ‘म्’ का अनुस्वार-नियम (पृष्ठ 52) — व्यञ्जनवर्णात् पूर्वं पदान्तस्य ‘म्’ इत्यस्य स्थाने ‘अनुस्वारः’ लेखनीयः। यानी पद के अन्त का ‘म्’ यदि आगे व्यञ्जन हो तो अनुस्वार बन जाता है — पुस्तक म् अस्ति, पर पुस्त कं नास्ति। इसी नियम से अहम् → अहं छात्रः, त्वम् → त्वं कः।
- पाठ में तीन याद रखने योग्य पाठ्यांश हैं — प्रार्थना-श्लोक ‘त्वमेव माता च पिता त्वमेव…’ (पृष्ठ 53), गीतम् – अहं पठामि (पृष्ठ 59) जिसमें ‘अहं पठामि/वदामि/लिखामि’ से उत्तमपुरुष का अभ्यास होता है, और परियोजनाकार्यम् (पृष्ठ 60) जिसमें अस्मद्-युष्मद् के सातों विभक्तियों के रूप स्फोरकपत्र पर लिखने हैं।
How to Download NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 PDF
Follow these simple steps to get the Aham Cha Tvam Cha questions-and-answers PDF from Deepakam.
- Search NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 aglasem and open this page.
- Read the exercise questions with answers for Aham Cha Tvam Cha shown above.
- Click the Download PDF link to save the Aham Cha Tvam Cha solutions to your device.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit – All Chapters
There are more chapters to study besides Aham Cha Tvam Cha in Sanskrit. Here are the NCERT Solutions for all chapters of Class 6 Sanskrit.
- Chapter 1 Vayam Varnamalam Pathamah
- Chapter 2 Sanyukta Vyanjanani
- Chapter 3 Eshah Kah Esha Ka Etat Kim
- Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha
- Chapter 5 Sankhyaganana Nanu Sarala
- Chapter 6 Aham Pratah Uttishthami
- Chapter 7 Shurah Vayam Dhirah Vayam
- Chapter 8 Sah Eva Mahan Chitrakarah
- Chapter 9 Atithidevo Bhava
- Chapter 10 Buddhih Sarvarthasadhika
- Chapter 11 Yah Janati Sah Panditah
- Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha
- Chapter 13 Prithivyam Trini Ratnani
- Chapter 14 Alasyam Hi Manushyanam
- Chapter 15 Madhavasya Priyam Angam
- Chapter 16 Vrikshah Satpurushah Iva
NCERT Solutions for Class 6 – All Subjects
Just like Chapter 4 of Sanskrit, you can get the exercise questions with answers for every other subject of Class 6. Here are the NCERT Solutions for all subjects of Class 6.
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 – An Overview
The key highlights of this study material are as follows.
| Aspects | Details |
|---|---|
| Class | Class 6 |
| Subject | Sanskrit |
| Chapter Number | Chapter 4 |
| Chapter Name | Aham Cha Tvam Cha |
| Book Name | Deepakam |
| Book By | NCERT (National Council of Educational Research and Training) |
| Educational Resource Here | NCERT Solutions of Class 6 Sanskrit Chapter 4 for all exercises |
| More Questions Answers of This Subject | NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit |
| Download Book Chapter | NCERT Book Class 6 Sanskrit |
| All Questions Answers For This Class | NCERT Solutions for Class 6 |
| Complete Solutions | NCERT Solutions |
NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha – FAQs
What are the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha?
They are the complete, step-by-step answers to all the exercise and in-text questions of Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha from the NCERT Class 6 Sanskrit textbook Deepakam, written by experts as per the latest NCERT syllabus.
How can I download the Class 6 Sanskrit Chapter 4 solutions PDF for free?
Open this page on aglasem, read the Aham Cha Tvam Cha questions with answers, and click the “Download Solutions PDF” link. The Class 6 Sanskrit Chapter 4 NCERT Solutions PDF is completely free to download.
Are these NCERT Solutions as per the latest 2026-27 syllabus?
Yes. The NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 are based on the latest NCERT textbook Deepakam and the current 2026-27 CBSE syllabus, so the questions and answers match what you study in class.
Where can I get NCERT Solutions for the other chapters of Class 6 Sanskrit?
You can find the answers to every chapter on the NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit page, and solutions for every subject on the NCERT Solutions for Class 6 page.
How do NCERT Solutions help in exam preparation?
They show the correct method to solve each question, help you write answers the way they are expected in exams, let you check and correct your own work, and save revision time — which together improve your marks in Class 6 Sanskrit.
If you have any queries on NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 4 Aham Cha Tvam Cha, then please ask in the comments below.
