Skip to content

Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)

Download Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका) – NCERT Class 8 Sanskrit Chapter 2 PDF from the new NCERT Class 8 Sanskrit book Deepakam (2026-27). Read the chapter online or download the free PDF. पाठ का मूल वाक्य — “लघूनाम् अपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका भवति” (पृष्ठ 13)। छोटी-छोटी, दुर्बल वस्तुओं का भी संगठन बड़ा काम कर देता है। शीर्षक में यही बात हितोपदेश के श्लोक-शब्दों में है — अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका।

Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका) PDF – Chapter 2 of Deepakam

Read the chapter online or download the PDF.

PDFChapterDownload
Chapter 2 PDFAlpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका)View PDF
Full bookNCERT Class 8 Sanskrit – DeepakamView Book

Read Online

NCERT Book Class 8 Sanskrit (Deepakam) Chapter 2 अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका Open PDF
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)
Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika Class 8 PDF – NCERT Sanskrit Deepakam Chapter 2 (2026-27)

What Is in Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका)? (Class 8 Sanskrit Chapter 2)

  • पाठ का मूल वाक्य — “लघूनाम् अपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका भवति” (पृष्ठ 13)। छोटी-छोटी, दुर्बल वस्तुओं का भी संगठन बड़ा काम कर देता है। शीर्षक में यही बात हितोपदेश के श्लोक-शब्दों में है — अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका।
  • बाहरी कथा (पृष्ठ 10–11) — कुछ मित्र ग्रीष्मावकाश में देवभूमि उत्तराखण्ड जाते हैं। श्रीकेदारक्षेत्र चढ़ते समय तेज़ वृष्टि होती है, अन्धकार फैलता है, नदी के वेग से सेतु टूट जाता है और पर्वतस्खलन हो जाता है। सब रोने लगते हैं; केवल नायक सुधीरः धैर्य नहीं छोड़ता।
  • भीतरी कथा (पृष्ठ 12–14) — गोदावरी-तीर के शाल्मली वृक्ष पर व्याध चावल बिखेरकर जाल फैलाता है। कपोतराज चित्रग्रीवः मना करता है, पर लोभ से खिंचे कपोत उतर पड़ते हैं और बँध जाते हैं। चित्रग्रीव तिरस्कार नहीं करता — सबको एकचित्त होकर जाल-सहित उड़ जाने का आदेश देता है, और मूषकराज हिरण्यकः उनके पाश काट देता है।
  • नायकत्व की परीक्षा — चित्रग्रीव कहता है — “पूर्वं मदाश्रितानाम् एतेषां पाशान् छिनत्तु, पश्चात् मम।” पहले आश्रितों के बन्धन काटो, बाद में मेरे। हिरण्यक इसी आश्रितवात्सल्य पर उसे तीनों लोकों का स्वामित्व-योग्य कहता है।
  • व्याकरण का केन्द्र (पृष्ठ 17–19) — ल्यप्-प्रत्ययः। जहाँ धातु के पहले उपसर्ग हो वहाँ क्त्वा के स्थान पर ल्यप् होता है और केवल ‘य’ शेष रहता है — अवलोक्य, विकीर्य, विस्तीर्य, अवतीर्य, एकचित्तीभूय, प्रत्यभिज्ञाय। साथ ही विसर्गसन्धि के चार नियम — कश्चित्, चकितस्तूष्णीम्, हिरण्यको नाम, कुतोऽत्र।
  • शिक्षा — कथा सुनाकर नायक पूछता है — “तर्हि किमर्थं वयं संघटिताः भूत्वा आत्मसंरक्षणं कर्तुं न शक्नुमः?” सब भय, शोक और सन्देह छोड़कर भगीरथ-प्रयत्न से सेतु बनाते हैं और अपने तथा दूसरों के प्राण बचा लेते हैं।

त्वरित पुनरावृत्ति – Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका)

शब्दःअर्थः (संस्कृतम्)हिन्दी अर्थEnglish
भग्नःनष्टःटूट गयाBroke down
अक्रन्दन्रुदन्ति स्मरोयेThey cried
सविषादम्चिन्तापूर्वकम्विषाद (दुःख) के साथWith sadness
सम्भूयमिलित्वामिलकरTogether
तरुःवृक्षःपेड़Tree
व्याधःलुब्धकःव्याध, बहेलियाHunter
तण्डुलकणान्तण्डुललवान्चावल के दानों कोRice grains
विकीर्यविकिरणं कृत्वाबिखेर करHaving scattered
विस्तीर्यविस्तृतं, विस्तरणं कृत्वाफैलाकरHaving spread
प्रच्छन्नःगुप्तःछिपा हुआHidden (stood secretly)
चित्रग्रीवनामाचित्रग्रीवः नाम यस्यचित्रग्रीव नाम काNamed Chitragriva
प्रतीकारःप्रतिविधानम्उपायRemedy
अविचारितम्अचिन्तितम्चिन्तन (विचार) किये बिनाNot thought of
अवतीर्यअवतरणं कृत्वा (नीचैः आगत्य)उतर करHaving descended

Old NCERT vs New – Class 8 Sanskrit

This chapter is from Deepakam, the new NCERT Class 8 Sanskrit book (NCF-SE 2023, used from 2025-26). It replaced the old book “Ruchira”, so chapter numbers and names differ from older PDFs.

Solutions and All Chapters

Answers to the exercises and the full chapter list of Deepakam:

Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका) – Overview

ClassClass 8
SubjectSanskrit
BookDeepakam – new NCERT book
Chapter2 of 15 – Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका)
EditionNCERT Reprint 2026-27
Session2026-27
PDFFree – read online or download

Class 8 Sanskrit Chapter 2 – FAQs

Where can I download Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका) Class 8 PDF?

From the download table on this page – the chapter PDF is free, and the full book is linked too.

What is Class 8 Sanskrit Chapter 2 about?

पाठ का मूल वाक्य — “लघूनाम् अपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका भवति” (पृष्ठ 13)। छोटी-छोटी, दुर्बल वस्तुओं का भी संगठन बड़ा काम कर देता है। शीर्षक में यही बात हितोपदेश के श्लोक-शब्दों में है — अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका।

Is Alpanampi Vastunan Sanhatih Karyasadhika (अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका) from the new NCERT Class 8 Sanskrit book?

Yes. It is chapter 2 of deepakam, the new NCERT Class 8 Sanskrit book for 2026-27.

Is this the latest NCERT edition for 2026-27?

Yes – the PDF is NCERT’s latest edition for the 2026-27 session.

Where are the NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 2?

Open the NCERT Solutions link above for answers to the exercise questions.

Official website: ncert.nic.inNational Council of Educational Research and Training publishes date sheets, admit cards and results here
Visit

Ask a question

?

Loading comments…