NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् provide clear, step-by-step answers to every exercise and in-text question from the chapter पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् of the NCERT textbook दीपकम्. Prepared by subject experts as per the latest NCERT (CBSE) syllabus for 2026-27, these NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit help you understand each concept, write exam-ready answers, and check your own solutions. You can read them online below or download the free Class 8 Sanskrit Chapter 8 question-answer PDF.
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
- Class: Class 8
- Subject: Sanskrit
- Chapter: Chapter 8 – पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
- Textbook: दीपकम् (NCERT)
- Study material: NCERT Solutions – questions with answers, free PDF
These solutions answer all the exercise questions of Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् — including the in-text questions, short-answer and long-answer questions, and activities — with complete explanations so you can follow the method, not just the final answer. Read the full solutions below.
NCERT Solutions Class 8 Sanskrit Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् View Download
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 PDF Download
You can read the NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 online above, or download the complete question-answer PDF to study पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् offline at any time.
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 PDF Download Link – Click Here to Download Solutions PDF
Questions Covered in This Chapter
These NCERT Solutions answer all 55 questions of this chapter. The questions solved are:
- अध्यापिका – शुभाशयाः। अद्य किं पठनीयम् ?
- अध्यापिका – शोभनम्। वदत, अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्ति ?
- अध्यापिका – भवतु, अपि यूयं जानीथ यद् एतेषु राज्येषु अष्टराज्यानाम् एकः समवायोऽस्ति यः सप्तभगिन्यः एकः भ्राता च इति नाम्ना प्रथितः अस्ति ?
- श्रीशः – इमानि राज्यानि सप्तभगिन्यः एकः भ्राता च इति किमर्थं कथ्यन्ते ?
- सर्वे छात्राः – अहो ! अत्यन्तं सुखकरी वार्ता। श्रावयतु तावद् यत् कानि तानि राज्यानि इति ?
- स्वरा – अन्यत् किमपि वैशिष्ट्यमस्ति एतासाम् ?
- मालती – महोदये ! तत्र तु वंशवृक्षाणां वनानि अपि प्राप्यन्ते ?
- मृदुलः – मान्ये ! किं भ्रमणाय भ्रातृ-भगिनीप्रदेशोऽयं समीचीनः ?
- अद्वयं मत्रयं चैव न-त्रि-युक्तं तथाद्वयम्। सप्तराज्यसमूहोऽयं भगिनीसप्तकं मतम्॥ — अस्य श्लोकस्य पदच्छेदम्, अन्वयम्, अर्थं भावं च लिखत।
- तेन युक्तो लघुः भ्राता सिक्किमः इति विश्रुतः। पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्॥ — अस्य श्लोकस्य पदच्छेदम्, अन्वयम्, अर्थं भावं च लिखत।
- अधोलिखितानां पाठगतशब्दानां संस्कृत-अर्थं, हिन्दी-अर्थं, आङ्ग्ल-अर्थं च लिखत। (मातृभाषया अर्थं लिखत)
- पूर्वाग्नेयी दक्षिणा च नैर्ऋती पश्चिमा तथा। वायवी चोत्तरैशानी ऊर्ध्वा चाधो दिशो दश॥ — श्लोकस्य पदच्छेदम् अर्थं च लिखत। दश दिशः नामतः लिखत।
- पाठस्य शीर्षके ‘कोणम् ऐशान्यम्’ इत्यस्य कः अर्थः ? एतस्य पाठेन सह कः सम्बन्धः ?
- अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्ति ?
- प्राचीनेतिहासे काः स्वाधीनाः आसन् ?
- केषां समवायः ‘सप्तभगिन्यः’ इति कथ्यते ?
- अस्माकं देशे कति केन्द्रशासितप्रदेशाः सन्ति ?
- सप्तभगिनी-प्रदेशे कः उद्योगः सर्वप्रमुखः ?
- भ्रातृसहित-भगिनीसप्तके कानि राज्यानि सन्ति ?
- इमानि राज्यानि सप्तभगिन्यः इति किमर्थं कथ्यन्ते ?
- ऐशान्यकोणप्रदेशेषु के निवसन्ति ?
- पूर्वोत्तरप्रादेशिकाः केषु निष्णाताः सन्ति ?
- वंशवृक्षवस्तूनाम् उपयोगः कुत्र क्रियते ?
- ज्ञातुम् = …………… + ……………
- विश्रुतः = …………… + ……………
- अतिरिच्य = …………… + ……………
- पठनीयम् = …………… + ……………
- वयं स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः।
- सप्तभगिन्यः प्राचीनेतिहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टाः।
- प्रदेशेऽस्मिन् हस्तशिल्पानां बाहुल्यं वर्तते।
- एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं स्वर्गसदृशानि ।
- ‘महोदये ! मम भगिनी कथयति’। अत्र ‘मम’ इति सर्वनामपदं कस्यै प्रयुक्तम् ?
- ‘सामाजिक-सांस्कृतिकपरिदृश्यानां साम्याद् इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि’। अस्मिन् वाक्ये प्रथितानि इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?
- ‘एतेषां राज्यानां पुनः सङ्घटनं विहितम्’। अत्र ‘सङ्घटनम्’ इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम् ?
- ‘अत्र वंशवृक्षाणां प्राचुर्यं विद्यते’। अस्मात् वाक्यात् ‘अल्पता’ इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं चित्वा लिखत ?
- ‘क्षेत्रपरिमाणैः इमानि लघूनि वर्तन्ते’। अस्मिन् वाक्ये ‘सन्ति’ इति क्रियापदस्य किं समानार्थकं पदं प्रयुक्तम् ?
- वर्गचित्र-जालम् — उपरितः अधः तथा वामतः दक्षिणं पठित्वा सार्थकशब्दान् चिनुत।
- छात्राः अद्य …………… विषये ज्ञातुमिच्छन्ति।
- अस्माकं देशे …………… राज्यानि तथा अष्ट केन्द्रशासितप्रदेशाः सन्ति।
- सप्तभगिन्यः एकः भ्राता च इति …………… कथ्यन्ते।
- सप्तभगिन्यः इत्युक्तानि राज्यानि — ……………, ……………, ……………, ……………, ……………, ……………, ……………।
- प्रदेशेऽस्मिन् …………… बाहुल्यम् अस्ति।
- पूर्वोत्तरराज्येषु वंशवृक्षाणां …………… विद्यते।
- गच्छति, पठति, धावति, अहसत्, क्रीडति
- छात्रः, सेवकः, शिक्षकः, लेखिका, क्रीडकः
- पत्रम्, मित्रम्, पुष्पम्, आम्रः, फलम्
- व्याघ्रः, भल्लूकः, गजः, कपोतः, शाखा, वृषभः, सिंहः
- पृथिवी, वसुन्धरा, धरित्री, यानम्, वसुधा
- विशेषण-पदानि — अयम्, संस्कृतिविशिष्टायाम्, महत्त्वाधायिनी, प्राचीने, एकः ; विशेष्य-पदानि — संस्कृतिः, इतिहासे, प्रदेशः, समवायः, भारतभूमौ। उचितं मेलनं कुरुत।
- योग्यताविस्तरे प्रदत्तानि पञ्च तथ्यानि संस्कृतभाषया लिखत।
- योग्यताविस्तरे प्रदत्ताया: सारण्याः आधारेण अष्टानां राज्यानां राजधानीं राजभाषां च लिखत।
- योग्यताविस्तरे उक्तानां राज्यानां वैशिष्ट्यानि संक्षेपेण लिखत।
- “पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्” इति पाठस्य सन्दर्भे भित्तिपत्रे उत्तरपूर्वराज्यानां पृथक् पृथक् मानचित्रं प्रदर्शयत। संस्कृतभाषया कस्यापि राज्यस्य पञ्चवाक्यैः विवरणं लिखत। (उदाहरणम् — नागालैण्डम् : होन्बिल्-महोत्सवः अत्र प्रसिद्धः।)
- पूर्वोत्तरराज्यानां पर्यटनस्थलानां नामानि लिखित्वा तेषां संक्षिप्तं वर्णनं कुरुत। (उदाहरणम् — राज्यम् : असमः, नाम : काजीरङ्गा राष्ट्रियम् अभयारण्यम्, वर्णनम् : अत्र एकशृङ्गगजाः दृश्यन्ते। एतत् यूनेस्को-विश्व-प्रत्नकीर्ति-स्थलम् अस्ति।)
- विद्यालये ‘उत्तरपूर्वसंस्कृतिदिवसः’ (एकः विशेषः दिवसः) आयोजनीयः। छात्राः विविधराज्यानां परिधानं नृत्यं भोजनं वेशभूषां च प्रस्तुवन्तु। सम्पूर्णः कार्यक्रमः संस्कृत-संवाद-माध्यमेन एव करणीयः।
Chapter at a Glance
- पाठ का ढाँचा — आरम्भ में गद्य-परिचय, फिर अध्यापिका तथा छात्रों (स्वरा, श्रीशः, मालती, अभिनवः, मृदुलः) का संवाद , बीच में दो श्लोक, अन्त में शब्दार्थ-सारणी, ‘अत्र इदम् अवधेयम्’, अभ्यास, योग्यताविस्तरः तथा परियोजनाकार्यम्।
- अष्ट राज्यानि — अरुणाचलप्रदेशः, असमः, मणिपुरम्, मेघालयः, मिजोरमः, नागालैण्डम्, त्रिपुरा एवञ्च सिक्किमः — ये आठ राज्य देश के पूर्वोत्तरभाग में स्थित हैं। इनमें सिक्किम को छोड़कर शेष सात ‘सप्तभगिन्यः’ तथा सिक्किम ‘एकः भ्राता’ कहलाता है।
- नाम क्यों? — पाठ स्वयं कारण देता है — सामाजिक-सांस्कृतिक-परिदृश्यानां साम्याद् भौगोलिकवैशिष्ट्यात् च इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि। अध्यापिका जोड़ती हैं कि यह प्रयोग प्रतीकात्मक है — ‘बहन-भाई’ शब्द सचमुच के रिश्ते नहीं, समानता के प्रतीक हैं।
- भूगोल तथा प्रकृति — ये राज्य पूर्वहिमालय-श्रेणियों तथा पत्काई-नागपर्वत-प्रदेश में हैं; यहाँ बराक-ब्रह्मपुत्रादि नदियाँ बहती हैं; पर्वतश्रेणियाँ, पीठस्थल (पठार), निम्नपर्वत तथा उपत्यकाएँ भू-वैविध्य बनाती हैं। यह प्रदेश पूर्व तथा दक्षिण-पूर्व एशिया का द्वार है।
- जन, संस्कृति तथा वंशोद्योगः — यह जनजातिबहुल प्रदेश है; गारो, खासी, नागा, मिजो, लेप्चा आदि अनेक जनजातियाँ यहाँ रहती हैं। लोग ऊर्जस्वी, बहुभाषी, पर्व-परम्पराओं से परिपूर्ण तथा स्वलीला-कलाओं में निष्णात हैं, और प्राचीन इतिहास में प्रायः स्वाधीन ही रहे। यहाँ वंशवृक्षों के प्राचुर्य के कारण वस्त्र-आभूषण से गृहनिर्माण तक बाँस का ही उपयोग होता है — यही वंशोद्योग आज अन्ताराष्ट्रिय ख्याति पा चुका है।
- व्याकरण-बिन्दु — ‘अत्र इदम् अवधेयम्’ पेटी दश दिशः सिखाती है — पूर्वा, आग्नेयी, दक्षिणा, नैर्ऋती, पश्चिमा, वायवी, उत्तरा, ईशानी , ऊर्ध्वा तथा अधः। पाठ का शीर्षक ‘कोणम् ऐशान्यम्’ इसी ईशान (उत्तर-पूर्व) कोण की ओर संकेत करता है।
How to Download NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 PDF
Follow these simple steps to get the पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् questions-and-answers PDF from दीपकम्.
- Search NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 aglasem and open this page.
- Read the exercise questions with answers for पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् shown above.
- Click the Download PDF link to save the पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् solutions to your device.
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit – All Chapters
There are more chapters to study besides पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् in Sanskrit. Here are the NCERT Solutions for all chapters of Class 8 Sanskrit.
- Chapter 1 संगच्छध्वं संवदध्वम्
- Chapter 2 अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका
- Chapter 3 सुभाषितरसं पीत्वा जीवनं सफलं कुरु
- Chapter 4 प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः
- Chapter 5 गीता सुगीता कर्तव्या
- Chapter 6 डिजिभारतम् – युगपरिवर्तनम्
- Chapter 7 मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा
- Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
- Chapter 9 कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक् ?
- Chapter 10 सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः)
- Chapter 11 सन्निमित्ते वरं त्यागः (ख-भागः)
- Chapter 12 सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते
- Chapter 13 वर्णोच्चारण-शिक्षा १
NCERT Solutions for Class 8 – All Subjects
Just like Chapter 8 of Sanskrit, you can get the exercise questions with answers for every other subject of Class 8. Here are the NCERT Solutions for all subjects of Class 8.
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 – An Overview
The key highlights of this study material are as follows.
| Aspects | Details |
|---|---|
| Class | Class 8 |
| Subject | Sanskrit |
| Chapter Number | Chapter 8 |
| Chapter Name | पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् |
| Book Name | दीपकम् |
| Book By | NCERT (National Council of Educational Research and Training) |
| Educational Resource Here | NCERT Solutions of Class 8 Sanskrit Chapter 8 for all exercises |
| More Questions Answers of This Subject | NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit |
| Download Book Chapter | NCERT Book Class 8 Sanskrit |
| All Questions Answers For This Class | NCERT Solutions for Class 8 |
| Complete Solutions | NCERT Solutions |
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् – FAQs
What are the NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्?
They are the complete, step-by-step answers to all the exercise and in-text questions of Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् from the NCERT Class 8 Sanskrit textbook दीपकम्, written by experts as per the latest NCERT syllabus.
How can I download the Class 8 Sanskrit Chapter 8 solutions PDF for free?
Open this page on aglasem, read the पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् questions with answers, and click the “Download Solutions PDF” link. The Class 8 Sanskrit Chapter 8 NCERT Solutions PDF is completely free to download.
Are these NCERT Solutions as per the latest 2026-27 syllabus?
Yes. The NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 are based on the latest NCERT textbook दीपकम् and the current 2026-27 CBSE syllabus, so the questions and answers match what you study in class.
Where can I get NCERT Solutions for the other chapters of Class 8 Sanskrit?
You can find the answers to every chapter on the NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit page, and solutions for every subject on the NCERT Solutions for Class 8 page.
How do NCERT Solutions help in exam preparation?
They show the correct method to solve each question, help you write answers the way they are expected in exams, let you check and correct your own work, and save revision time — which together improve your marks in Class 8 Sanskrit.
If you have any queries on NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्, then please ask in the comments below.
